Maakt heel veel werken ongelukkig?

Vorige week was zo’n week dat de werkweek zich maar bleef uitbreiden. Werken in het weekend, ’s avonds en overdag wéér. Worden mensen er ongelukkig van als ze altijd lange dagen maken, vroeg ik me af toen er eindelijk een echt weekend aanbrak. Je wordt moe. Je krijgt misschien problemen thuis; je partner en kinderen kunnen doen alsof ze je niet meer herkennen. Maar je verzet enorm veel bevredigend werk, als je werk tenminste bevredigend is. Dus tasten structureel lange werkweken de ziel aan of niet?

Nu wil het toeval dat de Zuid-Koreaanse regering over dit onderwerp net een quasi-experiment met haar bevolking heeft uitgevoerd. De gemiddelde werkweek is sinds 2004 bekort: van 44 naar 40 uur, eerst in grote bedrijven, daarna ook in kleinere. De vijfdaagse werkweek is ingevoerd. Doel was: levensstandaard omhoog, minder stress/vermoeidheid/ongelukken, meer productiviteit én een opkontje voor Zuid-Korea’s kwakkelende vrijetijdsindustrie.

En zijn de Zuid-Koreanen gelukkiger geworden? Die vraag stelde onderzoeker Robert Rudolf van Korea University in Seoul vorige maand in Journal of Happiness Studies. Tussen de regels door liet hij merken hoe blij hij was met de ingreep. Niet voor de Zuid-Koreanen, maar voor de wetenschap, want het effect van werkuren op geluk is gruwelijk moeilijk te onderzoeken. Mensen willekeurig toewijzen aan groepen die verschillende werkweken werken, is onmogelijk, want onethisch. Mensen kiezen vaak zelf hoe lang ze (ongeveer) willen werken. Fijn voor die mensen, maar daar gaat je experimentele ontwerp.

Rudolf enquêteerde duizenden getrouwde Zuid-Koreaanse stellen met inwonende kinderen. En het verrassende is: nee, ze werden niet gelukkiger van een vijfdaagse werkweek. Ze werden wel tevredener met hun werkuren, maar niet met hun leven in het algemeen, of zelfs maar met hun baan in het algemeen. „These findings are probably not what policy makers had intended when designing the reform”, schrijft Rudolf droogjes.

Nu kan het zijn dat bedrijven zich nog niet aan de hervorming hebben aangepast en dat ze de Zuid-Koreanen in die kortere werktijd veel harder lieten werken. Daar vond Rudolf aanwijzingen voor. Misschien worden Zuid-Koreanen wel gelukkiger als ze niet alleen korter, maar ook minder hard werken. Of als ze meer zelf kunnen bepalen. Parttimebanen voor vrouwen zijn er bijvoorbeeld nauwelijks en de mannen met een parttimebaan voelden zich min of meer werkloos. En dáár werden ze pas ongelukkig van.

Dit is de laatste column van Ellen de Bruin. Ze schrijft vanaf 12 okt. voor de nieuwe zaterdagkrant van nrc.next. Lees alle columns terug op nrc.nl/carriere