Langste shutdown duurde drie weken

Wat is er aan de hand?

De federale overheid heeft geen mandaat meer om geld uit te geven. En zonder dat mandaat is de overheid gedwongen om ambtenaren naar huis te sturen. Alleen essentiële overheidsdiensten, zoals de luchtverkeersleiding, douane en immigratiedienst, werken door. President Obama heeft een uitzondering gemaakt voor militairen – zij krijgen wel salaris. Honderdduizenden andere ambtenaren moeten gewoon werken, maar krijgen er niet voor betaald.

Wat er dichtgaat, zijn de meeste federale overheidsgebouwen, net als poliklinieken en musea. Toeristische attracties als het Vrijheidsbeeld, Alcatraz en Yosemite Park zijn gesloten. Visumaanvragen worden niet verwerkt. Ook studentenleningen en -beurzen worden niet betaald. Uitkeringen worden wel overgemaakt, maar Amerikanen kunnen ze pas aanvragen zodra de overheid weer open is. Gerechtshoven hebben reserves voor tien dagen tot twee weken, waarna ze niet-urgente zaken moeten gaan uitstellen.

De shutdown gaat ook ten koste van economische groei. Economen schatten dat de Amerikaanse economie dit jaar met 0,3 procentpunt langzamer zal groeien als de shutdown twee weken duurt. Blijft de federale overheid drie weken dicht, dan verliest Amerika 0,9 procentpunt economische groei, voorspelt Goldman Sachs.

Wat is de reden voor de shutdown?

Dat de federale overheid voor het eerst sinds 1995 op slot zit, komt doordat het Congres de nieuwe federale begroting niet heeft goedgekeurd. Het Huis van Afgevaardigden en de Senaat stonden recht tegenover elkaar en kwamen er niet uit. De Republikeinen, die de scepter zwaaien in het Huis, wilden de begroting alleen goedkeuren als het door hen gehate zorgstelsel zou worden geschrapt. Dat was onbespreekbaar voor de Democraten, die in de Senaat de baas zijn. Een Republikeins voorstel om Obama-care dan maar met een jaar uit te stellen, werd ook weggestemd in de Senaat. En zo verstreek de deadline van 1 oktober, het begin van het fiscale jaar in de Verenigde Staten.

Het is niet zo dat de Republikeinen met een shutdown hun doel hebben bereikt. Inzet van de Grand Old Party was het nieuwe zorgstelsel verhinderen. En dat is niet gelukt. Gisteren trad de verplichte zorgverzekering, die niet via de federale begroting wordt geregeld, gewoon in werking.

Hoe lang kan dit gaan duren?

Dat dit weken gaat duren, is niet waarschijnlijk. Amerika zit momenteel in de achttiende shutdown sinds 1976, inventariseerde de Washington Post. De gemiddelde duur van shutdowns is iets minder dan een week. De kortste was na een dag voorbij, de langste hield drie weken aan. Amerikaanse kranten melden dat hooggeplaatste Republikeinen verwachten dat de huidige shutdown niet langer dan een week zal duren. Zij zullen het eens moeten worden met de Democraten in de Senaat. Gebeurt dat niet, dan duurt de impasse voort.

Wat willen de Republikeinen met de shutdown?

Het zijn vooral de radicalen in de Republikeinse Partij die op een shutdown hebben aangestuurd. Congresleden als Ted Cruz, Marco Rubio en Rand Paul zetten de toon. En dus niet John Boehner, de compromisbereide voorzitter van het Huis en daarmee op papier de hoogste Republikein. Zo trok senator Ted Cruz vorige week veel aandacht van de media met een 21 uur durende toespraak in de Senaat tegen Obama- care. Nu het zorgstelsel niet meer tegen te houden is, nemen de Republikeinen wraak. Ze gunnen Obama niets meer in zijn tweede termijn.

Hoe liep de vorige shutdown af?

In 1995 ging het mis voor de Republikeinen. Toenmalig president Bill Clinton botste over overheidstekorten met de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich. De publieke opinie keerde zich tegen Ginrich toen hij suggereerde dat hij het op een shutdown aan had laten komen omdat Clinton hem achterin Air Force One had laten zitten. De New Yorkse Daily News zette de term ‘crybaby’ op de voorpagina met een cartoon van Gingrich als een stampvoetende peuter. De Republikeinen gingen onderuit in de peilingen en moesten Clinton uiteindelijk veel toegeven.

Hoe zit het met het schuldenplafond?

Op 17 oktober dreigt er een veel groter probleem voor de regering-Obama dan de shutdown. Op die dag bereiken de VS de limiet van het bedrag dat het maximaal mag lenen. De limiet moet omhoog, want de regering geeft meer uit dan het binnenkrijgt. Als dat niet lukt, kan de overheid niet langer al haar financiële verplichtingen nakomen. Dat betekent dat internationale schulden ook niet meer betaald kunnen worden. In zo’n geval staat de kredietwaardigheid van Amerika op het spel. En dat is niet alleen schadelijk voor de economie van Amerika, maar ook voor die van de andere landen.

De VS stevenden vaker op een deadline van het schuldenplafond af - 78 keer sinds 1960 - en telkens kwamen de partijen eruit. In 2011 leek het mis te gaan, waarop Amerika voor het eerst zijn triple-A rating verloor. Toch volgde er op het laatste moment een akkoord. Nu zou het weleens anders kunnen aflopen. De radicale vleugel van de Republikeinen weigert mee te werken met de Democraten. En nu juist dat deel van de rechtse partij de toon zet, is het nog maar de vraag of het tot een deal komt.