Hangplek Washington

Op de eerste dag van de overheidssluiting zoeken Amerikanen zich een weg in een nieuwe werkelijkheid.

De Amerikaanse ‘shutdown’ is één dag oud, en Washington lijkt al de reden van haar bestaan te hebben verloren. Het centrum, waar mensen normaal in strakke pas doorlopen naar hun werk, is opeens een plek waar mensen rondhangen – soms boos, soms verbaasd, soms berustend.

Vrijwel alle federale kantoren zijn gesloten, zoals de ministeries. Gebouwen die door een federale instantie worden beheerd, zoals de vele musea en monumenten, zijn ook dicht - inclusief door de VS beheerde plekken in het buitenland, zoals de Amerikaanse militaire begraafplaats in het Limburgse Margraten.

Om alle beeldbepalende monumenten van Washington, zoals het Lincoln Memorial en het Jefferson Memorial, is gele tape aangebracht. Het is het gevolg van de politieke impasse tussen Democraten en Republikeinen in het Congres. Ze slaagden er maandag niet op tijd in een compromis te bereiken over de federale begroting. Omdat de deadline is overschreden, moeten federale geldstromen per direct stoppen.

Drake, een jonge advocaat, gaat deze ochtend voor het eerst in zijn leven in T-shirt naar zijn werk. Hij werkt voor de Federal Trade Commission (FTC), een overheidsdienst die toezicht houdt op consumentenzaken. Hij is niet ‘essentieel’ en moet dus zonder salaris thuis zitten. Hij mocht nog net zijn afspraken voor die dag afzeggen („Ik werkte aan een jóékel van een zaak”) en zijn spullen pakken.

Na een uur staat hij weer buiten. Hij moet thuis wachten totdat het Congres alsnog een compromis sluit over een federale begroting. „Ik hield hier al langer rekening mee. Washington is politiek verlamd, en daardoor zijn we kwetsbaar. Het nare is dat ik geen idee heb hoe lang ik thuis zit. Ik moet ook mijn rekeningen betalen, en ik houd van mijn werk.”

Alleen ‘essentiële’ ambtenaren mogen doorwerken, maar ook zij worden niet betaald. Landelijk zitten nu zo’n 800.000 federale ambtenaren als Drake thuis, maar dat aantal kan nog flink oplopen. Sommige overheidsinstanties hebben noodpotjes, waarmee ze afdelingen nog een tijdje draaiende mogen houden. Als dat geld op is, moeten ook zij naar huis. Drake mag volgens de wet niet eens onbetaald doorwerken. Zelfs e-mails lezen op zijn smartphone is illegaal, zegt hij. Voor de zekerheid is zijn account geblokkeerd.

Panda

Ook andere inwoners van Washington merken de gevolgen. Een overheidsprogramma dat zwangere vrouwen en baby’s van gezonde voeding voorziet, is gestopt. Subsidies aan kleine ondernemingen drogen op. De webcam van de dierentuin, die gericht stond op een pasgeboren panda, is gesloten.

Lesley Boyd, een oudere zorglobbyist uit North Carolina, is voor haar werk een dag in Washington. Ze is kwaad. „De Republikeinen hebben dit op hun geweten. Ze hebben over de hoofden van hun kiezers powerplay gespeeld. Als huilende kinderen hebben ze zich aangesteld.”

De sluiting heeft een wig gedreven in haar familie, zegt ze. Zij is Democraat, haar man is partijloos, en hun zoon is Republikein. Etentjes ontaarden in ruzie. „Mijn zoon kijkt de hele dag Fox News. Hij zegt dat Ted Cruz het land heeft gered. Ik wil aan tafel alleen nog over het weer praten.”

Voor de stad Washington kan de sluiting nog grotere gevolgen krijgen. De hoofdstad heeft een autonome status, en wordt met federaal geld betaald. Dat betekent dat al het lokale overheidspersoneel – leraren, agenten, straatvegers – mogelijk naar huis moet. Burgemeester Vincent Gray heeft, om dat te voorkomen, alle overheidspersoneel ‘essentieel’ verklaard, zodat de betaling door kan blijven gaan. Maar juristen zeggen dat dit illegaal is, en dat Gray hiermee zelfs gevangenisstraf kan krijgen. Hij eigent de stad immers zomaar federaal geld toe.

Het ziet er niet naar uit dat er een snelle oplossing komt. Waarschijnlijk zal de sluiting pas worden opgeheven als er een compromis is bereikt over een volgende kwestie: ophoging van het schuldenplafond op 17 oktober. Voordien verwacht niemand beweging.

Het gevolg is dat er niet wordt onderhandeld. De partijen hebben het op de eerste dag van de shutdown dan ook druk met andere zaken: de kwestie zo gunstig mogelijk voor de eigen partij voor te stellen.

Obamacare

Voor de Democraten ligt dat het eenvoudigst. Zij wijzen erop dat het de Republikeinen waren die de begroting weigerden goed te keuren, en met de eis kwamen dat Obamacare een jaar zou worden uitgesteld. President Obama zei op een persconferentie in het Witte Huis dat de Republikeinen het land in groot gevaar hebben gebracht. „Ik zal specifieker zijn: één deel van één partij in één kamer van het Congres zorgde voor de sluiting van grote delen van de overheid. Allemaal omdat ze één wet niet zagen zitten.” De president zegde gisteren een reis naar Maleisië af die voor volgende week gepland stond.

Voor de Republikeinen dreigt een herhaling van 1995, toen de kiezer de schuld van een toenmalige sluiting vrijwel alleen in hun schoenen schoof. Daar hadden ze nog jaren last van. De partij zit nu met het probleem dat de achterban een radicale koers eist, terwijl de kiezer bij ze wegloopt.

De Tea Party krijgt op dinsdagmiddag een gouden kans om het imago op te poetsen. In Washington gaat rond dat een groep oude veteranen op weg is naar de hoofdstad, om het monument voor de Tweede Wereldoorlog te bezoeken. Ook dat is dicht. De veteranen staan morrend voor de hekken.

Dan verschijnt opeens Afgevaardigde Michele Bachmann, een Republikein van de radicale vleugel. Ze heeft hardloopkleren aan, want ze kwam maar toevallig langs rennen, zegt ze. „Ik heb een vader van 89, die kan ook niet lang in de zon staan. Deze mensen moeten geholpen worden. Obama gunt deze veteranen niet eens dat ze naar hun eigen monument mogen.” Er verschijnen een stuk of vijf Tea Party-leiders bij het monument, vrijwel zeker opgetrommeld. Ze sjorren de hekken opzij, verscheuren de gele tape. De veteranen ‘bestormen’ hierop het monument. Een publiciteitssuccesje voor de Tea Party-leden, die opeens van rol zijn veranderd: naast de gewone man, samen machteloos lijdend onder de starheid van president Obama.

    • Guus Valk