Erop of eronder voor ‘onsterfelijke’ Silvio

Vandaag stemt het Italiaanse parlement over het voortbestaan van de regering Het politieke leven van Silvio Berlusconi hangt er ook van af Ondertussen is Italië eigenlijk vooral gebaat bij stabiliteit

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

Vandaag hoort premier Enrico Letta of hij nog voldoende steun heeft voor zijn hervormings- en saneringsplannen, als de Senaat en de Kamer van Afgevaardigden daarover stemmen. Die plannen kwamen in gevaar toen Silvio Berlusconi, oud-premier en nu senator, de vijf ministers van ‘zijn’ partij in de coalitie opdracht gaf hun functie neer te leggen.

De uitkomst van de vertrouwensstemming vandaag is uiterst onzeker. De financiële markten, en de andere zwakke landen in Europa, kijken ongerust mee. Maar als Letta genoeg steun krijgt, zou vandaag wel eens de definitieve herfst van patriarch Berlusconi kunnen beginnen.

Berlusconi, die zondag 77 jaar werd, besloot afgelopen weekeinde na lang aarzelen: aanvallen! Hij wil de strijd aangaan met al degenen die niet willen geloven dat zijn veroordeling wegens financiële fraude anders is dan een poging hem politiek onschadelijk te maken. Daarom probeert hij het kabinet nu te laten vallen. In de hoop dat hij dan niet geschorst kan worden als senator.

Onbehaaglijke aanhang

Eens kijken of dat je lukt, was het antwoord van premier Letta. Want ook onder Berlusconi’s aanhang groeit het onbehagen. De mediamagnaat had maandagmiddag de fracties van zijn partij uit de Senaat en de Kamer bijeengeroepen. ‘We zijn het weer helemaal eens’, beweerde hij na afloop.

Maar dat was duidelijk niet het geval – de bijeenkomst was een monoloog. Een ex-minister sprak over „de extremistische koers” die Berlusconi volgt. Een ander pleitte ervoor „op een andere manier Berlusconiaans” te zijn, een poging om afstand te nemen zonder te breken.

Letta heeft gezegd dat hij er niets voor voelt afhankelijk te worden van een stelletje ongeregelde en onvoorspelbare spijtoptanten uit het Berlusconikamp. In de Kamer van Afgevaardigden heeft zijn centrum-linkse Democratische partij een absolute meerderheid. Maar in de Senaat heeft Letta de steun van andere partijen nodig – daarom werd, met veel gezucht over en weer, eind april de brede links-rechtse coalitie gevormd.

Maar, zo denken sommigen hardop, wat nu als die spijtoptanten een eigen groep gaan vormen?

Berlusconi buitenspel

Van Beppe Grillo, de andere grote speler in de Italiaanse politiek, kan Letta vooralsnog niet veel verwachten. Die houdt vol dat nieuwe verkiezingen de enige uitweg zijn uit de crisis. Maar ook in Grillo’s Vijfsterrenbeweging klinkt gemor. Is het niet verstandiger om Letta te steunen en zo Berlusconi buitenspel te zetten? Volgens de peilingen zouden nieuwe verkiezingen alleen maar de politieke impasse bevestigen. Zeker als er niets verandert aan de kieswet, want onder de huidige regels lijkt de instabiliteit ingebakken.

De tactische spelletjes over en weer gaan gewoon door alsof er geen enorme problemen moeten worden opgelost. De jeugdwerkloosheid is meer dan 40 procent. De economie blijft in het slop zitten. Het begrotingstekort, een van de weinige Italiaanse overheidscijfers die wel binnen de Europese normen zaten, dreigt de 3 procent te overstijgen. De staatsschuld blijft maar stijgen, ook al omdat er zo veel rente moeten betaald. Ieder procentpunt stijging betekent weer vijf miljard euro meer om te betalen. Sommige economen roepen het al jaren: de beste manier om te bezuinigen is te zorgen voor politieke stabiliteit, zodat de rente omlaag gaat.

Maar met de huidige hoofdrolspeler is stabiliteit ver te zoeken. Zelfs de altijd correcte president Giorgio Napolitano schoot maandag uit zijn slof, toen Berlusconi had gesuggereerd dat hij een vonnis over een miljoenenboete voor zijn bedrijf had beïnvloed. De man lijdt aan waanideeën, antwoordde Napolitano in een vinnige verklaring. Letta praat binnenskamers over de ‘bandiet’ Berlusconi.

Maar in de ogen van Berlusconi zijn het niet politici, maar een groep gepolitiseerde rechters die in Italië de dienst uitmaken. Beppe Grillo roept vanaf de zijlijn dat heel het zootje oude politiek in Rome moet worden opgedoekt. Voor een staat die miljarden euro’s moet ophalen om zijn dolce vita uit het verleden te betalen, geen vertrouwenwekkend beeld.

    • Marc Leijendekker