Dappere advocaten van het monster

Advocaat Wim Anker wordt op de parkeerplaats van de gevangenis in Vught staande gehouden door een groep kinderen. Blijkbaar hebben ze voor een schoolproject vragen voorbereid aan de verdediger van Robert M., die daar achter de slagboom zit opgesloten. In hun verontwaardiging klinkt door wat je rond het proces in alle media kon horen. Hoe kun je het nou opnemen voor zo’n monster? Hij heeft nota bene minstens 83 kinderen verkracht en gefilmd, kinderen die aan zijn zorg waren toevertrouwd.

De strafpleiter blijft kalm en neemt de tijd om uit te leggen dat in ons systeem iedereen het recht heeft op verdediging en dat de onafhankelijke rechter beslist of iemand schuldig is en wat voor straf hij verdient.

Het begin van de documentaire De verdediging van Robert M. van regisseurs Maria Mok en Meral Uslu, gisteren uitgezonden in de rubriek Dokument (NCRV), bevat de kern van het thema. In anderhalf uur volgen we Anker en zijn confrère Tjalling van der Goot bij het beoefenen van wat de Duitsers Zivilcourage noemen: tegen de gangbare opvattingen in blijven staan voor je principes, hoe onaangenaam dat ook moge wezen.

Van der Goot vertelt dat hij op zeker moment is opgehouden met de hele dag dossiers lezen, omdat hij de gedetailleerde beschrijving van de handelingen met baby’s en peuters niet meer dan een paar uur achter elkaar kon verdragen. De verwensingen en doodsbedreigingen door anonieme haters op het antwoordapparaat zijn ook verre van motiverend. De zaak groeit het kleine kantoor min of meer boven het hoofd.

We zien de verdachte even in beeld, maar op zeker moment mocht dat niet meer. Wel horen we zijn stem aan de telefoon: een kille schaker, die om cameratoezicht in zijn cel te stoppen een honger- en dorststaking begint, vanuit de overweging dat Justitie er geen belang bij heeft als zijn dood een proces zou verhinderen.

En toch blijven de advocaten als ware helden zijn belang dienen, louter omdat hij daar recht op heeft. Het dominante beeld in de uitstekende film bestaat uit eindeloze autoritten, tussen het kantoor in Friesland, de rechtbank in Amsterdam en de gevangenis in Vught: een doelloos labyrint, met op de autoradio het perpetuum mobile van de morele woede.