Betrouwbare engerd in Hollywood

Vorig jaar werd Mads Mikkelsen in Cannes gelauwerd als beste acteur met Jagten. Maar komende tijd is ook hij vooral veel op tv te zien, als Dr. Hannibal Lecter in de hitserie Hannibal.

Acteur Mads Mikkelsen (47) is uitgegroeid tot het gezicht van de Deense filmindustrie, die met zowel speelfilms als misdaadseries wereldwijd successen boekt. Maar hij laat zich moeilijk overhalen Kopenhagen langdurig te verlaten.

Mikkelsen groeide daar op als zoon van een verpleegster en een bankmedewerker. Zijn anderhalf jaar oudere broer Lars acteert ook: hij brak in 2007 door als politicus Troels Hartmann in tv-serie The Killing. Komend seizoen spelen beide broers aartsschurken in twee succesvolle tv-series: Lars als Sherlock Holmes’ nemesis Magnusson en Mads als Dr. Hannibal Lecter in Hannibal. Is er rivaliteit tussen de broers? „Niet echt”, zegt Mads Mikkelsen. „Vroeger stond Lars vooral op het toneel en deed ik film, onze paden kruisten elkaar zelden.”

De broers kozen beide pas laat voor acteren. Terwijl Lars door Europa zwierf als jongleur en straatartiest, studeerde Mads ballet in het Zweedse Göteborg en trok als danser de wereld rond. Lars meldde zich als 27-jarige bij de toneelschool, Mads volgde. „Ik werd te oud en te lui voor dansen”, zegt hij. „Dus probeerde ik acteren. Maar dat was nooit mijn droom.”

Nog voor zijn afstuderen brak Mads Mikkelsen al door als de scharreldealer Tonny in cultfilm Pusher, tevens het debuut van regisseur Nicolas Winding Refn (Drive) met wie Mikkelsen nog driemaal samenwerkte: in Bleeder, Pusher 2 en Valhalla Rising. Even zoveel films maakte hij met regisseur Anders Thomas Jensen, maar een Deens superster werd hij pas echt als politieman in tv-serie Unit 1 (2000-2004). Mikkelsen hield lang afstand tot de kunstfilmers Lars von Trier en Thomas Vinterberg: hij werkte liever met de minder pretentieuze Winding Refn, Susanne Bier of Lone Scherfig. Maar zijn eerste samenwerking met Vinterberg, als ten onrechte van pedofilie betichte leraar in Jagten, leverde hem in Cannes meteen de Gouden Palm voor beste acteur op.

Internationaal brak Mikkelsen door als zijige Franse schurk Le Chiffre in James Bondfilm Casino Royale (2006). In Hollywood geldt hij sindsdien als „betrouwbare karakteracteur met intrigerende tronie” (The New York Times). Maar hoewel hij soms de kas spekt met een ‘blockbuster’ als Clash of the Titans, kiest hij eerder voor Deense of Europese films om niet te lang van zijn gezin in Kopenhagen gescheiden te zijn. Sinds 1987 woont Mikkelsen samen met choreograaf Hanne Jacobsen, met wie hij twee kinderen heeft: Viola (20) en Carl (16).

2012 was zijn jubeljaar: naast Jagten maakte Mikkelsen indruk als gedoemde Verlichter Johann Friedrich Struensee in het Deense kostuumdrama A Royal Affair. Tevens verhuisde hij met gezin een half jaar naar Toronto om daar gentleman-kannibaal Dr. Hannibal Lecter te spelen. Waarom hij? „Ik was goedkoop”, grapt Mikkelsen. Bovendien: zijn accent paste goed bij een Litouwse seriemoordenaar.

Hij twijfelde lang over de rol. „Antony Hopkins heeft Hannibal Lecter perfect gespeeld, waarom zoiets nog een keer overdoen?” Tot hij inzag dat hij een andere Hannibal speelde. Niet met de van satanische spot vonkelende ogen van Hopkins, eerder met koele meren des doods. Zijn Lecter speelt namelijk nog een kat-en-muisspel met de politie en beleeft een bromance met een empathische FBI-agent: hij moet sereniteit en beschaving uitstralen. De serie krijgt een tweede seizoen; hoeveel seizoenen hij Lecter blijft? „Dat hangt ervan af hoe slim de politie is”, zegt Mikkelsen.

    • Coen van Zwol