Ambtenaren hangen verdwaasd wat rond

In de VS zijn alleen ‘essentiële overheidsdiensten’ nog open Ambtenaren hebben geen idee hoe lang ze zonder inkomen zitten 17 oktober dreigt een nog groter probleem voor Obama

Correspondent VS

Drake, een jonge advocaat uit Washington, ging vanochtend voor het eerst in zijn leven in T-shirt naar zijn werk. Hij werkt voor de Federal Trade Commission (FTC) in het centrum van Washington, een overheidsinstantie die toezicht houdt op consumentenzaken en de vrije markt. Hij mocht nog net zijn afspraken voor die dag afzeggen en zijn spullen pakken. Na een uur staat hij weer buiten. Tot nader order zit hij thuis, te wachten op het moment dat het Congres alsnog een compromis sluit over een federale begroting.

Drake krijgt al die tijd geen salaris en mag volgens de wet niet eens onbetaald doorwerken. Zelfs e-mails lezen op zijn smartphone is illegaal, zegt hij. Voor de zekerheid is zijn account geblokkeerd. „Ik hield er al langer rekening mee dat dit moment eens zou komen. Het nare is vooral dat ik geen idee heb hoe lang ik thuis zit. Ik moet ook mijn rekeningen betalen en ik houd van mijn werk.”

Het centrum van hoofdstad Washington, waar mensen normaal alleen in strakke pas doorlopen naar hun werk, is opeens een plek geworden waar mensen wat verdwaasd rondhangen. Vrijwel alle federale kantoren zijn gesloten: de ministeries van Milieu, Financiën of Handel. Gebouwen die door een federale instantie worden beheerd, zoals de vele musea en monumenten, zijn ook dichtgegaan. Om alle beeldbepalende monumenten van Washington, zoals het Lincoln Memorial en de Jefferson Memorial, is gele tape aangebracht. Alleen ‘essentiële’ ambtenaren mochten doorwerken, maar ook zij worden niet betaald. Landelijk zitten nu zo’n 800.000 federale ambtenaren thuis, maar dat aantal kan nog flink oplopen. Sommige instanties hebben noodpotjes, waarmee ze afdelingen nog een tijdje draaiende mogen houden. Als dat geld op is, moeten ook zij naar huis.

Ook andere inwoners van Washington merken de gevolgen. Een paspoort aanvragen gaat niet meer. Een overheidsprogramma dat zwangere vrouwen en baby’s van gezonde voeding voorziet, is gestopt. Subsidies aan kleine ondernemingen drogen op. De webcam van de dierentuin, die gericht stond op een pasgeboren panda, is gesloten.

Ramp voor Washington extra groot

Voor de stad Washington kan de ramp nog groter worden. De hoofdstad hoort niet bij een staat, maar wordt met federaal geld betaald. Dat betekent dat voor alle overheidspersoneel van Washington – leraren, agenten, straatvegers – dreigt dat ze naar huis moeten. Burgemeester Vincent Gray heeft, om dat te voorkomen, alle overheidspersoneel ‘essentieel’ verklaard, zodat de betaling door kan blijven gaan. Maar juristen zeggen dat dit illegaal is, en dat Gray hiermee zelfs een gevangenisstraf kan krijgen. Hij eigent de stad immers federaal geld toe.

Het ziet er niet naar uit dat er een snelle oplossing in zicht komt. Democraten en Republikeinen in het Congres slaagden er maandag niet in voor de deadline van 1 oktober een compromis te bereiken over de federale begroting. Ook gisteren kwamen ze geen stap dichterbij. Er wordt niet onderhandeld en de partijen zijn vooral druk niet de schuld te krijgen. Een overgrote meerderheid van de Amerikanen is woedend over de sluiting en geeft de Republikeinen (47 procent) vaker de schuld dan de Democraten (36 procent), volgens een CNN-peiling.

In plaats dat ze een begin maakten met onderhandelen, probeerden beide partijen de eerste dag van de gevreesde ‘shutdown’ vooral het verhaal in hun voordeel om te buigen. President Obama gaf een persconferentie in het Witte Huis, waar hij zei dat Republikeinse halsstarrigheid in het Congres het land in groot gevaar heeft gebracht. „Ik zal specifieker zijn: een deel van een partij in een kamer van het Congres zorgde voor de sluiting van grote delen van de overheid. Allemaal omdat ze één wet niet zagen zitten.” De Republikeinen wilden de invoering van een nieuw zorgstelsel vanaf 1 oktober met een jaar uitstellen. Voor de Democraten was dat onbespreekbaar.

De Tea Party, de radicale Republikeinse vleugel die van veel Amerikanen de schuld krijgt van de sluiting, gooide er een eigen publiciteitsoffensief tegenaan. Rond het middaguur verschijnen plotseling een paar honderd stokoude veteranen bij het monument voor de Tweede Wereldoorlog. Ze zijn lid van een veteranenclub uit de staat Iowa en hebben deze reis naar Washington al lang geleden gepland. De plotselinge sluiting stelt hen voor een probleem: het monument is dicht. De top van de Tea Party is door de groep ingelicht en verschijnt ten tonele. Afgevaardigde Michele Bachmann komt quasi-nonchalant, in hardloopkleren, langs lopen en haalt de gele tape en hekken weg. De stokoude veteranen beginnen, naar eigen zeggen, aan een „bestorming” van het monument. „Obama wil deze oude mensen de toegang tot hun eigen monument weigeren”, zegt ze. In Bachmanns verhaal was het Obama’s weigerachtigheid die de sluiting veroorzaakte.