Ziekenhuizen kunnen niet zomaar dicht

De rechter verklaarde de Moslimbroederschap vorige week illegaal. Hun kantoren zijn al ontruimd.

Moslimbroeders? Nee, hier zijn geen Moslimbroeders.” De man die zijn hoofd over de muur van het balkon op de tweede verdieping steekt, is nerveus. Aan het balkon zit een groot houten bord vast. Het is leeg, maar tot voor kort hing er een spandoek van de partij van de Moslimbroederschap. De buren zeggen allemaal dat dit het plaatselijk kantoor was van de Partij voor Vrijheid en Gerechtigheid.

Het kantoortje in een arme wijk in Giza is de uitzondering. Bij drie andere kantoren in Kairo of Giza geeft helemaal niemand thuis. Navraag leert dat ze allen haastig zijn ontruimd, daags nadat een rechtbank vorige week de Moslimbroederschap en alles wat ermee te maken heeft illegaal verklaarde.

De Egyptische interim-regering, die aan de macht kwam na de afzetting van president Morsi op 3 juli, was zelf verrast door het vonnis. Hoewel het juridisch gesproken meteen moest worden uitgevoerd, liet de regering weten dat ze liever afwacht tot alle beroepsmogelijkheden zijn uitgeput.

De Moslimbroeders hebben het zekere voor het onzekere genomen: zij zijn nog verder in de schaduw verdwenen. De weinige leiders die nog op vrije voeten zijn, houden zich koest. Telefoons zijn buiten werking, rinkelen maar door, of er wordt opgehangen zodra men weet dat een journalist aan de lijn is. De persdienst van de Moslimbroederschap houdt nu, zoals vanouds, kantoor in Londen.

Nieuw aan het vonnis is dat ook „alle activiteiten waaraan de Moslimbroederschap deelneemt en alle organisaties die hun oorsprong hebben in de Moslimbroederschap” verboden zijn. En dat zijn er heel wat. Sinds de oprichting in 1928 heeft de Moslimbroederschap altijd haar religieuze en politieke activiteiten gecombineerd met liefdadigheid. Door eigen scholen, ziekenhuizen en weeshuizen op te richten kwam zij tegemoet aan een behoefte die de staat niet kon vervullen. Het was de basis van haar populariteit, hierdoor kon de Moslimbroederschap voortbestaan in de lange periode van politieke repressie.

Of die instellingen nu worden gesloten, is afhankelijk van hoe de regering het vonnis zal interpreteren. De instellingen zijn formeel geen onderdeel van de Moslimbroederschap, maar komen eruit voort.

Een ziekenhuis als Al-Farooq kan niet zomaar dicht. Hier komen elke maand zo’n 60.000 mensen op consult omdat zij weten dat de zorgverlening beter en goedkoper is dan in staatsziekenhuizen, waar je vaak dollars moet neertellen om voorbij de wachtkamer te komen. „Ja, wij zijn een islamitische instelling”, zegt dokter Ahmed Morsi (geen familie), de directeur van het ziekenhuis. „Maar veel mensen die hier komen weten dat niet eens. Wij zijn er in de eerste plaats om de armen te helpen, ongeacht hun religie of politieke overtuiging.”

Al-Farooq is een van de 27 faciliteiten die gerund worden door de Islamitische Medische Vereniging. Samen behandelen zij op jaarbasis zo’n 2 miljoen patiënten. De groep werd in 1977 opgericht door wijlen dokter Ahmed El-Malt, ooit de nummer twee van de Moslimbroederschap.

„Wij zijn complementair aan de gezondheidszorg van de overheid die gewoon niet voldoende is”, zegt arts Medhat Assem, de voorzitter van de vereniging. Het verschil met de staatsziekenhuizen zit hem in zowel prijs als kwaliteit, zegt hij. „Onze zorg is gratis voor de allerarmsten. Anderen betalen tien pond (1 euro) per consult in plaats van honderd pond in de privézorg. Onze artsen hebben heel bescheiden salarissen, die zij aanvullen met een privépraktijk.”

Assem en Morsi benadrukken dat in hun ziekenhuizen niet aan propaganda wordt gedaan. „Het is altijd ons uitgangspunt geweest dat wij geneeskunde en politiek niet mengen.” In het Farooq-ziekenhuis zijn geen uiterlijke kenmerken van de islamitische inslag. Beiden geven wel zonder schroom toe dat ze lid zijn van de Moslimbroederschap. Dokter Morsi heeft Facebook openstaan op een foto van oud-president Morsi. Hij zegt dat hij bijna elke dag op de zitactie van de Moslimbroederschap die met bruut geweld werd beëindigd. „Die dag was ik er jammer genoeg niet.”

De ziekenhuizen van de vereniging zijn tot dusver niet lastiggevallen. Wel zijn leger en politie andere islamitische ziekenhuizen binnengevallen, naar verluidt op zoek naar wapens. Maar de propaganda tegen de Moslimbroederschap heeft al wel gevolgen gehad. „Wij draaien voor een groot deel op schenkingen. Die zijn met 60 procent teruggevallen. Ons ziekenhuis in Nasr City heeft een uitbreiding van 150 miljoen pond moeten uitstellen.”

Wat zal de toekomst brengen? „De coup-autoriteiten kunnen doen wat zij willen. Zij kunnen mensen beschuldigen zonder bewijs.” Dat een ziekenhuis als Al-Farooq zonder meer wordt gesloten. lijkt niet waarschijnlijk. „Zo dom zullen ze niet zijn”, zegt Morsi. „Maar de vrees is dat men ons niet langer voor de mensen zal laten zorgen.”

Eén mogelijk scenario is dat instellingen die banden hebben met de Moslimbroederschap onder staatscontrole worden gebracht. „Dat zou heel erg dom zijn”, zegt Assem. „Dan moeten ze eerst maar eens zelf zorgen voor betere gezondheidszorg. Ons stokken in de wielen steken zal hen meer schaden dan ons. Het gaat de islamitische beweging juist sympathieker maken in de ogen van de mensen.”