Republikein moet voor herverkiezing in 2014 wel verder radicaliseren

De radicalen hebben vannacht laten zien dat zij de macht hebben in de Republikeinse Partij. Zij willen de tweede termijn van Obama ruïneren.

Let’s roll. De vijandige stemming in Washington werd het best verwoord door John Culberson, een Republikeinse Afgevaardigde uit Texas. Toen zaterdag duidelijk werd dat het Huis van Afgevaardigden over een amendement zou stemmen dat de shutdown van de overheid dichtbij bracht, riep hij uit: „Laten we gaan stemmen! Net als op 11 september. Let’s roll!” Hij verwees naar een uitspraak van passagiers van een vliegtuig die op 11 september 2001 hun kapers overmeesterden, waarna het vliegtuig neerstortte in Pennsylvania. Ze bestormden de cockpit met de kreet ‘Let’s roll!’ In zijn vergelijking was hij een van de passagiers, en was president Obama een kaper.

Maar weinig parlementen in de wereld zullen vrijwillig hun eigen federale overheid sluiten. Toch was dit vannacht het tafereel in het Huis van Afgevaardigden, waar de Republikeinse meerderheid bijna opgetogen vierde dat de eerste shutdown sinds 1995 een feit is. Het is haar zoete wraak nu juist vandaag Obama’s nieuwe zorgstelsel (Obamacare) ingaat. De

Democraten domineren de Senaat. Republikeinen hebben het Huis. Die situatie doet zich vaker voor, en leidt altijd tot spanning. Tot voor kort kwamen ze er bij belangrijke zaken meestal uit. Deze keer zijn de Republikeinen vastbesloten de tweede termijn van president Barack Obama te ruïneren. Dat daarmee de federale overheid op slot gaat, is van minder belang.

De radicalen in de Republikeinse Partij hebben vannacht laten zien dat zij de macht in de partij hebben. John Boehner, als voorzitter van het Huis op papier de hoogste Republikein, had het nakijken. Hij geldt als compromisbereid, maar hij stribbelde niet eens meer tegen. Niet langer maakt hij de dienst uit, maar radicalen als Ted Cruz, Mike Lee, Marco Rubio en Rand Paul.

De radicalisering van de Republikeinse Partij is sluipenderwijs verlopen. Die begon volgens historicus Geoffrey Kabaservice (Yale University) in 1964. Toen werd de radicaal Barry Goldwater de Republikeinse presidentskandidaat. Zijn opkomst en snelle ondergang (hij verloor kansloos van de Democraat Johnson) maakten volgens Kabaservice’s boek Rule and Ruin een radicale vleugel wakker. Zuiderlingen die de elite in de kuststaten en de federale overheid wantrouwen, stroomden toe. De sfeer in de Grand Old Party werd onderhuids grimmiger.

Echt invloedrijk werden de radicalen met de opkomst van de Tea Party in 2009. Woede onder conservatieven over de verkiezingsoverwinning van Barack Obama en een goed gefinancierde organisatie maakten de Tea Party machtig. Een programma is er niet: de ene politicus is tegen abortus, de ander voor vuurwapens, de volgende tegen belastingen. Wat ze delen is een populistische agenda en een afkeer van Washington. Er zitten nu 49 Tea Party-aanhangers in het Huis.

De Tea Party als organisatie is langzaam minder relevant geworden. Maar de radicalisering bij de Republikeinen zet door. De verkiezingsnederlaag van Mitt Romney, vorig jaar, heeft een groot deel van de achterban ervan overtuigd dat een ‘middle of the road’-houding niet werkt.

Volgend jaar zijn er opnieuw verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden. Veel kandidaten weten dat hun district niet op een gematigde boodschap zit te wachten. Wie die wel heeft, kan een keiharde anti-campagne verwachten van conservatieve organisaties als Americans for Prosperity, gefinancierd door de schatrijke Koch-broers. Wie nu niet zou hebben ingestemd met een principieel standpunt over het door conservatieven gehate Obamacare, had vrijwel zeker een spotje aan de broek gekregen; deze kandidaat maakte Obamacare mede mogelijk. Einde kandidatuur.

Senator Ted Cruz is in deze sfeer de belangrijkste speler in de partij geworden. Sinds zijn 21 uur durende speech in de Senaat tegen Obamacare, vorige week, is hij de lieveling van de conservatieve blogs en talkradiostations. Cruz kiest altijd voor escalatie, en dat maakt hem populair. Tegelijkertijd vervreemdt de partij zich van een groot deel van de bevolking. De meerderheid van de Amerikanen geeft de Republikeinen de schuld van de sluiting. Hoe blij de partij ook is met de opkomst van politici als Cruz, ze maakt zichzelf wel steeds irrelevanter voor de rest van het electoraat.

    • Guus Valk