‘Leiders van de Kerk waren vaak narcistisch’

Vandaag begint een driedaags overleg van paus Franciscus met acht kardinalen over vergaande hervormingen in de kerk. Het moet veel minder Vaticaan-centrisch.

„De leiders van de Kerk zijn vaak narcistisch geweest, gevleid en op een verkeerde manier geprikkeld door hun hovelingen. Het hof is de lepra van het pausschap.” Met een groot interview in de Italiaanse krant La Repubblica heeft paus Franciscus vanmorgen de toon gezet voor drie dagen van overleg in Rome die moeten leiden tot een reeks ingrijpende hervormingen.

Hij heeft het al vaker gezegd, maar de toon wordt steeds scherper. De katholieke kerk moet minder met zichzelf bezig zijn en meer energie en aandacht besteden aan het uitdragen van het geloof. In het interview, dat de eerste vier pagina’s van de krant beslaat, hekelt de Argentijnse paus een „Vaticaan-centrische visie die de wereld die ons omgeeft, verwaarloost. Ik deel deze visie niet en zal al het mogelijke doen om haar te veranderen. De Kerk is een gemeenschap van het volk van God of moet dat weer worden”. Heel de bureaucratie van de kerk, alle kardinalen en bisschoppen, moeten in die geest werken.

Vanaf de eerste minuut dat hij als paus in het openbaar verscheen, heeft Franciscus een nieuwe, sobere stijl gebracht in het Vaticaan. Nu gaat het ook over de inhoud. Vandaag begint hij drie dagen van besloten overleg met een groep van acht kardinalen die hij vrij kort na zijn uitverkiezing heeft gevormd. Vertegenwoordigers uit alle continenten, met slechts één Italiaan, de gouverneur van Vaticaanstad. Franciscus wil van de katholieke kerk veel nadrukkelijker een wereldkerk maken – en daarbij veel meer dan in het verleden ruimte laten voor besluiten en accenten op lokaal niveau, in plaats van directieven uit Rome.

De status van deze groep kardinalen was lang onzeker. Zaterdag heeft hij die geformaliseerd. Het is nu de Raad van Kardinalen, met als taak „mij bij te staan in het bestuur van de universele kerk en een project op te stellen voor de herziening van de apostolische constitutie Pastor Bonum”. Deze constitutie, een soort wet, regelt hoe de curie functioneert.

De afgelopen maanden hebben de acht kardinalen in hun werelddeel suggesties verzameld voor veranderingen. Die zijn niet openbaar gemaakt, maar duidelijk is wel dat er een heel scala van onderwerpen voorbij is gekomen.

Kardinaal Reinhard Marx uit München vindt dat katholieke gelovigen trots moeten kunnen zijn op hun hoofdkwartier in Rome. En kardinaal Oscar Maradiaga Rodriguez uit Honduras, coördinator van de groep, heeft duidelijk gemaakt dat deze kerkelijke G-8 niet hier en daar wat wil sleutelen aan de regels voor de curie, maar die volledig wil herschrijven.

Waarschijnlijk ligt hier de nadruk op in het overleg, en op de manier waarop de bank van het Vaticaan functioneert. Verwacht geen concrete besluiten, waarschuwde de pauselijke woordvoerder gisteren. Maar na de openingszetten van de paus is er geen weg terug meer.

    • Marc Leijendekker