Klassieke muziek voor klein miljoen mensen

Het Koninklijk Concertgebouworkest in ‘DWDD’

Er zullen ongetwijfeld kijkers zijn weggezapt, toen ze het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) live de begintune van De Wereld Draait Door (VARA) zagen spelen. Op Twitter kondigden sommigen dat zelfs al tevoren pontificaal aan: bah, een klein uur hoge cultuur!

Maar er bleven er desondanks gemiddeld 993.000 over, nauwelijks minder dan de 1 tot 1,1 miljoen die het programma doorgaans weet te boeien. En die weten nu dus ook wie Louis Andriessen is: niet alleen de neef van tafelheer Paul Witteman, maar ook een groot eigentijds componist, die ter gelegenheid van het 125-jarig jubileum van KCO een symfonisch werk schreef, Mysteriën, geïnspireerd door Thomas à Kempis’ De imitatione Christi. Let wel, dat alles op het moment dat normaliter beelden van struikelende paarden en dubbelzinnige versprekingen worden vertoond. Het orkest speelde een fragment en de componist instrueerde achteraf dirigent Jan Willem de Vriend dat hij de melodielijn iets meer nadruk zou moeten geven.

Toegegeven: de rest van het programma was wat minder avontuurlijk. Een Hongaarse dans van Brahms, het Adagietto uit Mahlers Vijfde symfonie, het slot van Beethovens Vijfde. Maar er werd toch ook een poging gedaan het geheim van de klank van het KCO te ontleden, die door Witteman werd toegeschreven aan de intimiteit van een gelijkwaardige, bijna democratische samenwerking. Door de musici in de piepkleine studio van DWDD te proppen, werd dit aspect nog eens dramatisch geïllustreerd.

Een hele aflevering gewijd aan KCO, de helft van Pauw & Witteman als tafelheer bij Matthijs van Nieuwkerk, een optreden van de niet zo vaak op televisie verschijnende Andriessen, er was echt iets bijzonders aan de hand. Natuurlijk ter promotie van het orkest, maar toch ook een geslaagde poging om topkwaliteit voor een breed publiek inzichtelijk te maken. Dat is tegenwoordig meer dan ooit zendingswerk.

Het evenement leverde betere argumenten voor het nut van een sterke publieke omroep dan de irritante reclamespotjes aan het eind van elk programma tegen de extra bezuiniging van 100 miljoen. Waar het om gaat is dat de publieke omroep de moed en de middelen blijft houden om tegen de stroom in kwaliteit te programmeren, ook als dat wel ten koste van de kijkcijfers zou gaan. Dat is de kerntaak van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO): verspreiden wat de moeite waard is.

De nu opgelegde extra bezuiniging is een wrede en oneigenlijke methode om de NPO de juiste kant op te krijgen: beperking tot kerntaken, desnoods met een net minder. Laat de onzin maar over aan de commerciëlen en wees vooral niet bang om elitair te zijn.

De cijfers van gisteravond zijn een steun in de rug voor een dergelijk beleid: RTL Boulevard 828.000, RTL Late Night (met de in Boulevard onthulde genomineerden voor de Gouden Televizierring) 424.000, Pauw & Witteman (over het democratische tekort in Rusland) 891.000, De Wereld Draait Door met KCO 993.000. Er is dus geen enkele reden om te buigen voor de grootste gemene deler – zolang het budget dat toestaat, uiteraard.