In de vete om Obamacare is alles geoorloofd

De overheid gaat op standby door de politieke patstelling in het Congres. Misschien valt het nu mee, maar een tweede, nog heviger confrontatie doemt al op.

Bill Clinton met de Republikeinse leidersNewt Gingrich enBob Dole in 1995. Foto AP

#Dontblink, knipper niet als eerste met je ogen, twitterde de Republikeinse senator Ted Cruz vlak voordat de eerste sluiting van de federale overheid sinds 1995 inging. Het gevecht tussen Democraten en Republikeinen in het Congres ging vannacht in wezen niet over de begroting. Het was een poging een politieke vete uit te vechten met alle middelen die voorhanden waren.

De shutdown, de onmiddellijke sluiting van alle ‘niet-essentiële’ federale overheidsdiensten, is vooral nevenschade. Het was de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden niet te doen om de ruim 800.000 parkbeheerders, suppoosten of andere federale ambtenaren die vanaf vandaag onbetaald thuis zitten. De Republikeinen hadden een andere rekening te vereffenen: Obamacare.

Tientallen keren probeerden de Republikeinen in het Huis het nieuwe zorgstelsel van president Barack Obama te verhinderen, maar het was steeds vergeefs. In een laatste poging zochten ze hun toevlucht tot een list. Ze waren bereid de begroting voor het komende fiscale jaar goed te keuren, maar alléén als het gehate Obamacare een jaar zou worden uitgesteld.

De Democraten, die de Senaat domineren, weigerden dit goed te keuren. Zij maakten een eigen voorstel, dat het Huis weer afkeurde.

De impasse die hierop ontstond, ontaardde vannacht in een wedstrijd niet-met-je-ogen-knipperen. Om middernacht Amerikaanse tijd zou de financiering van de federale overheid ophouden, dus een nieuwe begroting moest door beide kamers van het Congres worden aangenomen. Keer op keer kwamen Senaat en Huis bijeen, om hun eigen voorstel goed te keuren, waarna dit in de andere kamer ongezien werd weggestemd.

Een paar uur voor het verstrijken van de deadline opperden de Republikeinen een commissie in te stellen om te bemiddelen, maar de Democraten verwierpen dat meteen. „Wij onderhandelen niet met een pistool tegen ons hoofd”, zei Senaatsfractievoorzitter Harry Reid. En zo werd het middernacht op Capitol Hill: niemand knipperde.

Ironisch genoeg is de Republikeinen niet gelukt wat ze beoogden. Ze wilden Obamacare stoppen, maar de verplichte zorgverzekering is vannacht gewoon ingegaan. Obamacare wordt niet via de federale begroting geregeld. Honderdduizenden ambtenaren gaan dus naar huis omdat een partij een nieuw zorgstelsel niet zag zitten.

Misschien valt de schade van de sluiting mee. In het verleden duurden ze meestal kort, en kwamen beide partijen snel weer bij zinnen. President Obama kan bovendien met noodfondsen de pijn hier en daar wat verzachten. Hij tekende een wet die de betaling voor militairen en veel defensiepersoneel garandeert.

Het grote probleem voor Obama is niet eens deze sluiting. Dat is de wetenschap dat het lastigste dossier nog moet komen: het schuldenplafond. Op 17 oktober heeft de VS de limiet bereikt van het bedrag dat het maximaal mag lenen. Omdat er meer geld wordt uitgegeven dan er binnenkomt, moet Obama deze limiet verhogen. Daarvoor heeft hij toestemming van het Congres nodig.

In het verleden gebeurde dat altijd zonder problemen, maar sinds een paar jaar weigeren de Republikeinen, die feller anti-belastingen en anti-Washington zijn geworden, nog mee te werken. De laatste jaren werden meestal op het laatste moment compromissen bereikt, maar de Republikeinen hebben deze week duidelijk gemaakt dat er niet meer onderhandeld wordt.

Dit is een veel dreigender scenario voor Obama. De huidige sluiting van federale instanties is vooral een nationaal probleem. Als Amerika straks door het schuldenplafond heengaat, kan het land internationale schulden niet langer afbetalen. Dat kan grote gevolgen hebben voor de Amerikaanse kredietwaardigheid, en de wereldeconomie. Zo bezien is de huidige crisis nog maar het begin van wat Washington deze maand te wachten staat.