Eindelijk pakt Japan zijn staatsschuld aan

Het gaat goed genoeg met de Japanse economie om de btw te verhogen. Die conclusie heeft premier Shinzo Abe vandaag getrokken uit het kwartaalrapport van de Bank van Japan. Daaruit bleek dat Japanse bedrijven vinden dat het ondernemersklimaat in de afgelopen drie maanden sterk is verbeterd.

Het vertrouwen van vooral grote bedrijven is sterker gestegen dan de verwachting was, en staat nu op het hoogste niveau sinds 2007. Abe ziet in de cijfers bevestiging dat zijn grote plan om de economie na bijna twee decennia van stagnatie weer vlot te trekken, vruchten afwerpt. „Ik geloof dat het mogelijk is om Japan weer snel op een pad van groei te brengen”, zei de premier vandaag.

Maar de cijfers zijn niet eenduidig positief. Gisteren werd bekend dat de industriële productie in augustus iets was afgenomen. Ook is de werkloosheid gestegen en geven huishoudens minder uit. Dat komt vermoedelijk door de inflatie. Door de geldhoeveelheid in twee jaar tijd te verdubbelen wil Abe de deflatie van de afgelopen jaren omzetten in een inflatie van 2 procent. Sinds dit beleid in april is ingezet is inderdaad een kleine inflatie ontstaan, maar die is vooral het gevolg van hogere kosten voor de invoer van energie. Na de kernramp in Fukushima zijn alle Japanse kerncentrales stilgelegd, en het land is nu voor het grootste deel van de energievoorziening afhankelijk van import.

Het vertrouwen van bedrijven is ondanks de redelijke economische groei van het afgelopen half jaar nog niet zo ver hersteld dat zij toestaan dat de lonen meestijgen met de inflatie. Het gevolg is dat huishoudens hun koopkracht zien verminderen. De premier neemt dus een risico door de btw te verhogen, maar hij heeft weinig keus. Japan heeft de hoogste staatsschuld in de ontwikkelde wereld, van ruim twee keer het bruto binnenlands product. Tegelijk heeft het land het laagste btw-tarief, van 5 procent.

Abe heeft besloten het tarief per 1 april te verhogen naar 8 procent en het is de bedoeling dat in oktober 2015 een verdere stijging volgt naar 10 procent. De vorige btw-verhoging, in 1997, leidde tot een langdurige recessie. De omstandigheden waren toen veel negatiever (de Azië-crisis), maar ook nu wordt verwacht dat de economie tijdelijk schade zal ondervinden van de maatregel. Volgens een peiling onder economen van persbureau Bloomberg zal de Japanse economie dit jaar 1,9 procent groeien en volgend jaar 1,6 procent.

Om de gevolgen voor de groei zoveel mogelijk te beperken, stelt Abe ook stimuleringsmaatregelen in het vooruitzicht.

    • Hanneke Chin-A-Fo