Ontmanteling gifarsenaal Syrië kan beginnen

Inspecteurs vliegen vandaag naar Syrië nadat vrijdag de Veiligheidsraad een resolutie aannam die het land verplicht zijn gifgasarsenaal op te geven.

Terwijl de Syrische burgeroorlog nog in volle gang is, maken internationale experts zich op om te beginnen met een grootscheepse operatie die tot eliminatie van alle chemische wapens van Syrië moet leiden. De Syrische regering zei zaterdag dat zij daaraan haar volledige medewerking zal verlenen.

De wapenexperts kunnen met hun werk beginnen, omdat afgelopen week grote diplomatieke vooruitgang is geboekt bij de Verenigde Naties in New York. Daar nam de Veiligheidsraad vrijdagavond een resolutie aan die de regering van president Assad verplicht zijn gifgasarsenaal op te geven.

Alle vijftien lidstaten stemden voor. VN-chef Ban Ki-moon noemde het „het eerste hoopvolle nieuws voor Syrië in lange tijd”. Het was een keerpunt voor de Veiligheidsraad, die in de tweeënhalf jaar dat het conflict nu duurt vrijwel steeds bitter verdeeld was.

De resolutie is bindend, maar bevat geen dreiging van sancties of gewapend ingrijpen als Syrië zich er niet aan houdt. In dat geval komt de raad opnieuw bijeen om te besluiten over strafmaatregelen ‘onder hoofdstuk 7 van het VN-Handvest’, wat eventueel gebruik van geweld mogelijk maakt. Maar daar is dan wel een nieuwe resolutie voor nodig, en Rusland, dat steeds heeft gezegd tegen militair ingrijpen te zijn, kan daarover een veto uitspreken.

Toch toonde de Amerikaanse regering zich tevreden. President Barack Obama noemde het „potentieel een enorme overwinning voor de internationale gemeenschap”. Vorige maand nog had Obama Syrië met een militaire interventie willen straffen voor het gebruik van gifgas. Maar, zei hij vrijdagavond, hij was altijd voor een diplomatieke oplossing geweest.

Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry noemde het een belangrijk precedent dat de resolutie stelt dat het gebruik van chemische wapens waar dan ook „een bedreiging voor de internationale vrede en veiligheid” is. Die formulering betekent dat een gifgasaanval altijd een zaak is die de Veiligheidsraad aangaat.

In de resolutie wordt niet gesteld dat de verantwoordelijken van het gebruik van de chemische wapens in Syrië berecht moeten worden door het Internationaal Strafhof. Wel wordt in algemene zin gezegd, dat degenen die schuldig waren aan de aanval daarvoor verantwoordelijk gehouden moeten worden.

Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov was de resolutie nu onder meer mogelijk, doordat het westen ervan doorgedrongen was geraakt dat de dreiging met militair ingrijpen om conflicten op te lossen „niet effectief is, zinloos en destructief”.

De stemming in de Veiligheidsraad vond plaats enkele uren nadat de Organisatie voor het verbod op chemische wapens in Den Haag (OPCW) een plan had aangenomen voor de inspectie, inventarisatie en ontmanteling van de arsenalen in Syrië. Vandaag vertrekt een eerste groep van 20 inspecteurs naar Syrië.