Griekenland pakt partij neonazi’s aan

De Griekse regering arresteerde dit weekend de partijtop van de gewelddadige anti-immigratiepartij Gouden Dageraad. Het mag niet op een politieke afrekening lijken.

Met een grootschalig optreden van antiterreureenheden is de Griekse regering dit weekeinde in actie gekomen tegen de ultranationalistische en gewelddadige anti-immigratiepartij Gouden Dageraad. De voltallige partijtop is gearresteerd en in staat van beschuldiging gesteld. Volgens de aanklacht is Gouden Dageraad een criminele organisatie die verantwoordelijk is voor een reeks moorden en andere misdrijven, waaronder afpersing en witwassen.

Partijleider Nikolaos Michaloliakos werd zaterdagochtend vroeg opgepakt. Ook werden arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen vijf andere parlementsleden, twee politiemensen die betrokken zijn bij de partij en meer dan twintig actieve aanhangers van Gouden Dageraad. Tien daarvan zijn nog voortvluchtig.

Sommigen meldden zich zelf bij de politie, onder wie Christos Pappas, de nummer twee van de partij. Voordat hij gistermiddag het politiehoofdkwartier in Athene binnenliep, zei hij dat Griekenland in staat van beleg verkeert. Hij noemde de huidige regering van de conservatieve premier Samaras collaborateurs van de buitenlandse kredietverstrekkers. Het aanpakken van Gouden Dageraad is volgens hem politieke vervolging.

Het is voor het eerst sinds het einde van het kolonelsregime in 1974 dat in Griekenland een partijleider en volksvertegenwoordigers zijn gearresteerd. Doordat de herinnering aan de rechtse dictatuur van 1967 tot 1974 nog vers is, worden democratische rechten gekoesterd. Tegelijk zorgt het nog onverwerkte verleden voor gespannen verhoudingen tussen links en rechts.

De regering probeert de schijn te vermijden dat een politieke concurrent wordt uitgeschakeld. Gevoed door frustratie over de groeiende armoede en massale immigratie is Gouden Dageraad razendsnel gegroeid. Bij de laatste verkiezingen kreeg de partij zeven procent van de stemmen, goed voor 18 van de 300 zetels. In de peilingen is het de derde partij in het land en een bedreiging voor de grootste rechts-conservatieve regeringspartij, Nieuwe Democratie.

Criminele organisatie

Sinds de moord op de linkse politiek activist en rapper Pavlos Fyssas door een aanhanger van Gouden Dageraad op 18 september, is er discussie over de vraag of de partij kan worden verboden. De autoriteiten kiezen voor vervolging als een criminele organisatie en niet als politieke partij met anticonstitutionele denkbeelden. De zes gearresteerde parlementariërs houden hun zetel zolang ze niet zijn veroordeeld. Wel wordt vandaag waarschijnlijk een wet aangenomen die het mogelijk maakt de overheidssubsidie aan de partij (dit jaar 873.000 euro) te stoppen.

Hoewel al langer bekend is dat leden van Gouden Dageraad geweld gebruiken – honderden migranten kunnen daarvan met littekens getuigen – was de moord op Fyssas, die na een ruzie in een café werd doodgestoken door een aanhanger van Gouden Dageraad, de druppel. Sindsdien laten peilingen zien dat de steun voor de partij daalt.

Het harde optreden is een gok. Gouden Dageraad is groot geworden door de haat tegen de gevestigde orde aan te wakkeren. Als Grieken de indruk krijgen dat Gouden Dageraad door politieke tegenstanders wordt onderdrukt, zou de populariteit weer kunnen stijgen.

„Eindelijk schaamte”,concludeert een dagbladcommentator, toen aanhangers van Gouden Dageraad op een betoging gisteren hun gezicht bedekten. Het afgelopen jaar werden leden van Gouden Dageraad steeds overmoediger. Ze reden in formatie met Griekse vlaggen door steden. Of gaven marcherend acte de presence bij officiële gelegenheden waarvoor ze niet waren uitgenodigd. Ze raceten op motoren door wijken met migranten.

Stijgen in de pikorde

Sinds de dood van Fyssas hebben ex-leden van Gouden Dageraad uit de school geklapt en verteld over de strakke organisatie van de partij, waarbinnen de leiding van alles op de hoogte is en je in de pikorde kunt stijgen door immigranten fysiek lastig te vallen.

Bij het Hooggerechtshof zouden inmiddels tientallen dossiers liggen van misdrijven waarbij Gouden Dageraad betrokken zou zijn. Volgens de aanklagers blijkt uit afgeluisterde gesprekken dat over de moord op Fyssas contact is geweest met de partijleiding. Ook andere telefoontaps zouden de commandostructuur binnen de partij aantonen. In de woning van partijleider Michaloliakos zijn drie vuurwapens zonder vergunning en ruim 40.000 euro gevonden.

De reactie van burgers op de harde aanpak van de partij is tot nu toe gematigd. Zonder aansturing vanuit de top van de hiërarchische organisatie gaat van de actieve leden gelijk minder dreiging uit. De zwijgende massa die wel op de partij durft te stemmen, maar liever geen kleur bekent laat niet van zich horen.