Een paar uur in een hal en daarna naar het café

Personeel van Scania staakt, dat is zeldzaam.

450 man deden mee aan de estafettestaking.

Het is nog vroeg in de ochtend en voor de poort van vrachtwagenproducent Scania op het Zwolse industrieterrein staan zo’n honderd mannen in kleine groepjes druk te praten. Ze maken geen aanstalten om naar binnen te gaan. Ze staken, voor het eerst in ruim twintig jaar.

Onder hen bevindt zich Minus Coelingh, die al meer dan 34 jaar voor Scania werkt. Hij is ook actief als kaderlid bij vakbond FNV Bondgenoten en stond deze ochtend al even voor vijven aan de poort. „Ik werk hier heel graag. Maar de druk op de mensen wordt groter. Het gaat beter met het bedrijf en daarom vind ik het noodzakelijk dat secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals het ontzien van oudere werknemers, in de cao behouden blijven.”

De staking, afgelopen vrijdag, maakt deel uit van de estafettestaking in de metaalsector. Elke maandag en vrijdag wordt gestaakt in wisselende regio’s, branches en concerns. Tot de acties werd besloten nadat de cao-onderhandelingen tussen de vakbonden en werkgeversorganisatie FME-CWM eind mei waren vastgelopen.

„Wij belonen onze werknemers wel degelijk, want wij geven ze extra’s zoals een dertiende maand en regelmatig een bonus. Een oplossing vinden doe je door te onderhandelen en niet door te staken”, zegt Leonie Flanderijn, de persvoorlichter van Scania. De directie bood zelfs aan om te betalen voor een werkonderbreking van twee uur, maar daar ging de vakbond niet mee akkoord.

„Scania heeft haar best gedaan om de staking te ondermijnen”, zegt Minus Coelingh. „Zo beloofden ze op het laatste moment nog een gratis maaltijd aan mensen die niet staken. Deze reactie van de directie bewijst wel dat we het bedrijf met onze actie raken. Ze halen alles uit de kast om de productielijn draaiende te houden.”

Het arbeidsconflict gaat over twee cao's. Dat is omdat de metaalsector is onderverdeeld in twee onderdelen, grootmetaal en kleinmetaal, met elk een afzonderlijke cao. De cao’s bij elkaar gelden voor bijna een half miljoen werknemers. Onder de noemer grootmetaal vallen ondere andere de automobielindustrie en metaalgieterijen. Veel voorkomende beroepen in deze sector zijn monteur en elektrotechnicus. Installatiebedrijven, zoals loodgieterbedrijven, horen thuis bij kleinmetaal. Er werken ruim 325.000 mensen in dit onderdeel van de metaalsector. Bij kleinmetaal verdedigen Metaalunie, Uneto-VNI en FOCWA de belangen van de werkgevers aan de onderhandelingstafel.

Opvallend is de afwezigheid van jonge werknemers onder de stakers. De meeste stakers hebben minstens tien dienstjaren. „Jonge werknemers durven niet goed. Het zijn voornamelijk uitzendkrachten, die bang zijn dat hun contract niet meer zal worden verlengd. Al zegt de directie dat ze het recht van staken respecteert, deze jongeren kiezen toch eieren voor hun geld”, zegt FNV-bestuurder Jeanette Brouwer.

Rond zeven uur vertrekken de stakers richting de IJsselhallen. Stakende werknemers van andere metaalbedrijven uit de regio stromen binnen. Er zijn broodjes en er is drinken, een fanfare speelt covers en er worden speelkaarten uitgedeeld om de tijd te doden.

Coelingh heeft plaatsgenomen achter de balie om alle stakers te registeren. Zij worden betaald uit de stakingskassen van de bonden. De vakbond had 350 stakers verwacht, het worden er 450.

Bij Scania is geen sprake van een stakingscultuur. De vorige staking dateert van ruim twee decennia geleden. En ook met de relatief hoge opkomst zijn er maar 300 werknemers van Scania. In Zwolle en Meppel heeft het bedrijf ruim 1.700 werknemers.

Als hoogtepunt van de dag komen twee vakbondsonderhandelaars uitleggen hoe het met de CAO-onderhandelingen zit. Voor het CNV is dat Peter de Jong. Hij zegt: „Dit gaat om meer dan alleen een loonsverhoging van 2,5 procent. Er zitten te veel Nederlanders zonder werk, het zou onverkoopbaar zijn om alleen meer geld te eisen. We eisen dat de cao onze sociale verworvenheden blijft garanderen.” Daarom sluit De Jong toekomstige, mogelijk hardere, acties niet uit. Maar de bonden wachten eerst een reactie af van de werkgevers.

Tegen de middag verlaat Coelingh de IJselhallen. De meeste actievoerders zijn al een uur naar huis. Coelingh is blij met de opkomst. „Hoger dan verwacht. Toen we vorige week flyers uitdeelden, leek het er niet op dat er zoveel mensen solidair zouden zijn.” Hij gaat net als veel anderen een biertje drinken in het centrum van Zwolle. Het is pas 12 uur.