Bij mild autisme werkt placebo beter dan echte pil

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

Medisch redacteur

Kinderen met mild autisme, waarvan de verzorgers niet zijn uitgeput, verbeteren vaak meer door een neppil te slikken dan een echt medicijn. Autisten met flinke gedragsproblemen en gestresste ouders zijn wel beter af met het echte medicijn. Dat vonden psychiaters die opnieuw keken naar hun eerdere onderzoek waarin het antidepressivum citalopram (een SSRI) werd vergeleken met een neppil. Daaruit rolde dat het placebo iets beter werkt: 32,9 procent van de deelnemers verbeterde duidelijk met citalopram, terwijl 34,2 procent van de neppilslikkers erop vooruitging. Dat onderzoek kwam al uit 2009.

Nu beschrijven die onderzoekers in JAMA Pediatrics hoe ze bij de bijna 150 5- tot 17-jarige kinderen op zoek gingen naar eigenschappen die (achteraf gezien) voorspelden of ze beter op neppil of medicijn zouden reageren. Die eigenschappen waren er dus. De kinderen met ernstige gedragsstoornissen, die ook angstig waren, en verzorgers die het niet meer aankonden, hadden wel wat aan een SSRI. De kinderen met licht autisme waren beter af met placebo. Het criterium was of de kinderen na 12 weken medicijn of placebo ‘beter’ of ‘veel beter’ functioneerden dan voor die tijd.

Een placebo-effect ontstaat in elk geval door meedoen aan een onderzoek. De deelnemers krijgen aandacht. Er wordt beter op hen gelet. Ze moeten iedere dag een pilletje slikken en worden iedere maand onderzocht. Dat geeft structuur en dat is goed voor autisten.

De onderzoekers sommen trouwens moeiteloos een twintigtal onderzoeken op naar medicatie bij jonge autisten waarin de placebobehandeling ook succesvol was.

Het bescheiden effect van echte geneesmiddelen, schrijven de onderzoekers, is eigenlijk schering en inslag bij de behandeling van psychiatrische kinderziekten. „Soortgelijke resultaten zijn gerapporteerd voor depressie en angststoornissen bij kinderen”, schrijven ze.

Hoe kan het dat placebo’s het beter doen dan echte medicijnen? Een commentator bij het artikel speculeert dat een SSRI misschien de gunstige werking van de placebobehandeling onderdrukt. Voor kinderen met mild autisme betekent dit, schrijft de commentator, dat er niet te snel naar medicijnen moet worden gegrepen, maar dat regelmatige controle, zoals tijdens onderzoeken, goed te combineren valt met een onschuldig voedingssupplement.