Uiteindelijk wil ik weten wat ik moet doen

‘Maar eh... Wat wordt er nu van mij verwacht? Wat moet ik doen?’ Ik stel deze uitermate simpele vraag zeker tien keer per week. Tijdens vergaderingen, telefonisch overleg, gesprekken met de kinderen. En het is lang niet altijd eenvoudig om een helder antwoord te krijgen.

Afgelopen week was ik dagvoorzitter bij een managementcongres. Zeven sprekers vuurden hun ideeën af op het publiek. Waar ik op zo’n dag graag op let: wanneer zitten de deelnemers op het puntje van hun stoel? Wanneer schrijven ze iets op? Het patroon was bij alle sprekers hetzelfde. Als je ideeën, cijfers en modellen presenteert, haken de meeste mensen uiteindelijk af. Wanneer je voorbeelden geeft en verhalen vertelt, luistert vrijwel iedereen aandachtig. Maar pas als je heel concreet vertelt wat de deelnemers, vandaag nog, zelf kunnen doen... Wanneer je met praktische tips en adviezen komt die je toehoorders persoonlijk kunnen uitvoeren, dan zit iedereen rechtop en wordt er druk meegeschreven.

Voorbeeld. Een van de sprekers was stemdeskundige Pacelle van Goethem. Ze presenteerde onderzoek op het gebied van invloed. Daaruit bleek dat in discussies degene met de laagste stem meestal gelijk krijgt. Ze illustreerde haar punt met Margaret Thatcher. Die kreeg in de jaren 70 intensieve begeleiding om rustiger en lager te leren spreken en schopte het prompt tot eerste vrouwelijke premier van Groot-Brittannië.

Veel sprekers zouden hier stoppen en denken dat de boodschap zo wel duidelijk was. Maar Van Goethem is een ervaren trainer en nam rustig de tijd om uit te leggen wat ik als deelnemer zélf zou moeten doen wanneer ík graag mijn zin wilde. Een van haar lessen: houd je betoog op een ontspannen manier en zeg aan het einde, langzaam en rustig, terwijl je je hoofd stilhoudt, met je laagste stem, wat er volgens jou besloten moet worden. Op zo’n moment pakt iedereen z’n aantekenblok of iPad en noteert: langzaam, hoofd stil, lage stem.

Filosoferen over invloed en stemgebruik is leuk. Maar uiteindelijk wil ik weten wat ik moet doen. Liefst voor het duurbetaalde seminar voorbij is.

Het is zo basaal dat ook veel leidinggevenden het over het hoofd zien. Collega’s hebben er recht op om te weten wat er concreet van hen wordt verwacht. Ze willen antwoord op de eenvoudige, maar essentiële vraag: wat moet ik doen? Wie nalaat dit helder te formuleren, ondermijnt niet alleen de resultaten van het bedrijf, maar ook de motivatie van de mensen om hem heen.

Een aantal jaren geleden formuleerde onderzoeksbureau Gallup – op basis van gegevens over vele duizenden bedrijven – twaalf vragen waarmee je kunt vaststellen of je een ‘sterke’ werkomgeving hebt. Anders dan populaire vormen van medewerkerstevredenheidsonderzoek, waarbij vooral wordt gekeken of mensen het naar hun zin hebben, gaat het hierbij ook om de vraag of er nog een beetje gepresteerd wordt. De eerste vraag op de lijst van Gallup: weet ik wat er van me wordt verwacht op het werk? In een schrikbarend aantal bedrijven was het antwoord negatief.

Dus? Wat is het meest fundamentele dat je moet doen als manager of leider? Zorg dat de mensen om je heen weten wat ze moeten doen. Vertel het (zo nodig met je laagste stem). Bespreek het. Laat hen ’t zelf formuleren. Hoe dan ook, zorg dat mensen heel duidelijk weten wat er van hen wordt verwacht. Dát is wat je moet doen.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist en schrijft elke week over management en leiderschap.