‘Onzekerheid van mannen is culturele standaard’

Mannen zijn geneigd ‘vrouwelijk’ voedsel te vermijden. Dat doen ze vooral nadat hun mannelijkheid bedreigd is.

Joseph Vandello doet (samen met zijn collega Jennifer Bosson, beiden University of South Florida) onderzoek naar mannelijkheid als moeilijk te bereiken en gemakkelijk te verliezen status. De moderne man moet voortdurend zijn best doen om zijn mannelijkheid publiekelijk te bewijzen, aldus Vandello.

Welk percentage van de westerse mannen lijdt er aan zulke angst en onzekerheid over hun mannelijkheid?

„Dat kan ik niet zeggen, maar ik denk dat zulke onzekerheid de culturele standaard is en dat de meerderheid van de mannen een zekere chronische angst voelt over hun status als ‘echte man’. Het meeste van ons onderzoek is trouwens in de Verenigde Staten uitgevoerd, maar ik vermoed dat dit geldt voor mannen over de hele wereld. Er zijn culturele verschillen in de dingen die mannen moeten doen om een ‘echte man’ gevonden te worden, maar de meeste culturen hebben een soort van eisen of voorwaarden. Formeel, of vaker nog impliciet. En hoewel er individuele verschillen zijn in de mate waarin mannen voor zichzelf de culturele normen over mannelijkheid onderschrijven, denken we dat mannen toch vaak druk voelen om zich eraan te conformeren. Misschien omdat ze ook wel weten dat mensen, vooral mannen, die zich niet aan seksenormen conformeren sociaal bestraft worden.”

Is er een verschil tussen mannen die er bewust aan lijden en bijvoorbeeld in workshops op zoek gaan naar hun innerlijke krijger, en mannen die zich er niet zo van bewust zijn? Is er zoiets als bewuste en onbewuste broze mannelijkheid?

„Het ligt voor de hand om dat te denken, maar ik ken geen onderzoek waarin daarnaar gekeken is. Ik denk dat mannelijkheid, net als zoveel culturele normen, vaak niet bewust besproken wordt, maar impliciet geleerd – van onze ouders en leeftijdsgenoten, door observatie, via de media, vaak zonder dat we ons daar bewust van zijn. Onze proefpersonen hebben ook vaak moeite om over de betekenis van mannelijkheid na te denken en om die expliciet te verwoorden.”

Is onzekerheid over mannelijkheid typisch iets voor jonge mannen, zoals de studenten die u als proefpersonen gebruikt?

„Studenten zijn voor ons een gemakkelijke en beschikbare groep om te onderzoeken, maar we geloven ook dat op hun leeftijd veel van deze zorgen over de vluchtige status van mannelijkheid vooraan in het bewustzijn zit. Mannen van rond de twintig concurreren vaak om het soort dingen dat sociale status oplevert en daarmee erkenning voor hen als mannen: goedbetaalde banen, banen met veel status, succes in sport, succes met vrouwen. Als mannen ouder worden en ‘gesetteld’ raken, hebben ze vaak dingen bereikt die hun mannelijkheidsstatus veiligstellen, of tenminste wat relatieve zekerheid bieden: een huwelijk, kinderen, succes in hun carrière... Jongvolwassenheid is een onzekere overgangstijd, omdat we geen formele leeftijd hebben waarop we zeggen: nu ben je een man. Die onzekerheid draagt bij aan het idee dat mannelijkheid een precaire sociale status is: moeilijk te bereiken en makkelijk te verliezen.”

Is de broosheid van mannelijkheid ook bij oudere mannen onderzocht?

„We hebben weinig onderzoek naar oudere mannen gedaan, maar we hebben wel één recente studie die laat zien hoe de status van mannelijkheid zelfs in latere levensfasen vluchtig en vergankelijk is. De Verenigde Staten proberen nog steeds zich uit de verwoestende economische recessie te worstelen die vijf jaar geleden zijn hoogtepunt, of dieptepunt, bereikte. Mannen werden het meest getroffen: zij namen 70 procent van het baanverlies voor hun rekening. We ondervroegen een representatieve landelijke steekproef over werkloosheid. Mannen vonden vaker dat hun mannelijkheid was aangetast door werkloosheid – en mannen die dachten dat anderen hen negatief zouden beoordelen nadat ze werkloos waren geworden, hadden de meeste symptomen van angst en depressie. Bij vrouwen was dat niet het geval.”

Wat bent u momenteel aan het onderzoeken?

„Oh, we zijn met heel veel projecten bezig. We kijken nu naar de gevolgen van het geloof dat mannelijkheid onzeker is, op een aantal gebieden – zoals vooroordelen tegen homo’s, agressief gedrag, de bereidheid om parttime te gaan werken als er kinderen komen, religietrouw, geestelijke en lichamelijke gezondheid. In één onderzoek vonden we dat mannen geneigd zijn voedsel te vermijden dat als ‘vrouwelijk’ gezien wordt, vooral nadat hun mannelijkheid is bedreigd.”