Niet supersnel, wel meer keuzes

Het kabinet stemt in met de NS-voorstellen om de wegens defecten stilgezette Fyra-treinen te vervangen. Nieuwe flitstreinen komen er niet.

Ook intercity’s gaan straks over de hsl. De Thalys gaat vaker rijden en de Eurostar rijdt door naar Amsterdam.

De afspraak was helder. Amsterdam-Rotterdam in 38 minuten, Amsterdam-Breda in 62. Zo stond het in het contract dat de NS met de Nederlandse staat sloot. Daarbij kreeg de spoorwegmaatschappij het recht het vervoer over de hogesnelheidslijn te exploiteren – en werden buitenlandse concurrenten als Deutsche Bahn afgetroefd.

Maar door het debacle met de Fyra-hogesnelheidstrein kan de Nederlandse treinreiziger binnenlandse treinritjes op hoge snelheid de komende jaren vergeten.

Vrijdag werd bekend dat het kabinet instemt met voorstellen van de NS om de stilgezette Fyra’s te vervangen. Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur, PvdA) vindt het plan „acceptabel”. De voorstellen van het bedrijf komen erop neer dat er minder hogesnelheidstreinen over de hsl tussen Amsterdam en Brussel zullen gaan rijden, en meer gewone intercity’s.

De NS koopt namelijk geen nieuwe hogesnelheidstreinen om de defecte Italiaanse Fyra’s te vervangen. In plaats daarvan zal de NS tussen Amsterdam, Rotterdam en Breda de komende acht jaar intercityrijtuigen met Traxx-locomotieven inzetten. Deze treinen worden nu al – verwarrend genoeg ook onder de naam Fyra – ter vervanging van de Italiaanse flitstreinen ingezet. De Traxx is, met een top van 160 kilometer per uur, lang geen hogesnelheidstrein. De Fyra haalde de 250, de TGV ruim 300 kilometer/uur.

Verder gaat de NS de uitgevallen Fyra-ritten naar Brussel vervangen door de Thalys vaker te laten rijden. Bovendien zal de Eurostar, de hogesnelheidstrein tussen Londen en Brussel, vanaf december 2016 twee keer per dag doorrijden naar Amsterdam. De reistijd Amsterdam Centraal-Londen St Pancras zal zo’n vier uur bedragen.

De NS kondigde vrijdag ook de terugkeer aan van de Beneluxtrein, de intercity tussen Amsterdam, Den Haag en Brussel die vorig jaar werd geschrapt om reizigers de Fyra in te krijgen. De Beneluxtrein (die eerst in Den Haag en vanaf eind 2014 in Amsterdam begint) pakt vanaf 2016 ook een stukje hsl mee. Ook komt er op termijn een nieuwe intercityverbinding Den Haag-Eindhoven, deels over de hsl.

Een heikel punt is dat het nieuwe plan op een aantal punten niet voldoet aan de oorspronkelijke afspraken tussen de NS en de staat. Zo halen de Traxx-treinstellen de rijtijd van 38 minuten tussen Amsterdam en Rotterdam niet. Pas als die treinen in 2021 worden vervangen door nieuwe intercity’s met een topsnelheid van 200 kilometer per uur, zal dat het geval zijn. Deze nieuwe intercity’s zullen echter nog steeds de vastgelegde reistijd tussen Amsterdam en Breda overschrijden – hoewel maar met één minuut. Daarnaast zal de Thalys minder internationale ritten uitvoeren dan was afgesproken.

Staatssecretaris Mansveld verdedigde het plan van de NS door te stellen dat treinreizigers nu „meer keuzes en meer mogelijkheden” hebben. Daardoor kunnen de rijtijden volgens haar best „iets verschillen”. De staatssecretaris schrijft in haar brief aan de Tweede Kamer – die de voorstellen nog moet goedkeuren – ook dat het uitschrijven van een nieuwe aanbesteding voor het vervoer over de hsl minimaal twee jaar duurt, terwijl zij zo snel mogelijk een alternatief wilde. Daarnaast is het volgens Mansveld onzeker of een andere vervoerder net zo veel wil betalen voor de hsl-concessie als de NS ( 101 miljoen euro per jaar).

Volgens Mansveld is het besluit de NS de afspraken anders te laten invullen, juridisch houdbaar en niet strijdig met staatssteun- of aanbestedingsregels. Buitenlandse spoorwegmaatschappijen, waaronder Veolia (Frankrijk) en Deutsche Bahn-dochter Arriva, hebben echter aangegeven dat ze de nieuwe plannen kritisch tegen het licht zullen houden. Op het ministerie houdt men rekening met juridische procedures.