Kankeratlas schept orde in mutatiechaos

De ideale behandeling van kanker speelt in op de DNA-mutaties die de tumorgroei veroorzaken. Daarvan zijn zoveel varianten beschreven dat het erop lijkt dat iedere kanker anders is. Deze week verschenen de eerste resultaten van pogingen om orde te scheppen in deze ogenschijnlijke chaos.

Twee onderzoeksgroepen analyseerden elk het DNA van ruim 3.000 weefselmonsters van 12 verschillende kankertypen. Hun voorlopige conclusie is dat er op basis van hun genetische signatuur ongeveer dertig subklassen kanker bestaan. Deze staan volkomen los van het orgaan waar de kanker voor het eerst toeslaat. De hoop is dat de indeling in subklassen leidt tot snellere diagnoses en effectievere behandelingen (Nature Genetics, 26 september online).

De conclusie is voorlopig, want het onderzoek van The Cancer Genome Atlas Research Network (TCGA), waar beide groepen lid van zijn, loopt nog tot eind 2015.

Kankercellen zijn genetisch ontspoord. Nu eens zijn een paar genen gemuteerd, dan weer zijn hele stukken uit het DNA weg, verplaatst, verdubbeld, verdrievoudigd of erger. Op moleculair niveau bestaan dus ontzettend veel vormen van kanker. Maar niet alle mutaties zijn even belangrijk. Er zijn drivers die de tumorgroei aanjagen, en passenger events die daaraan nauwelijks bijdragen.

Met een speciaal ontwikkeld computeralgoritme dat patronen zoekt in grote hoeveelheden onderzoeksdata slaagde TCGA erin een eerste ordening te scheppen in de wildgroei aan mutaties. Dat vormt de basis om nieuwe targeted therapies te ontwikkelen die zijn toegesneden op de specifieke kanker van een patiënt. Dergelijke therapieën, waarvan er al een paar bestaan, zijn veel verfijnder dan de gangbare chemotherapie of bestraling. Huup Dassen