Hij onderdrukte ruis en werd er schatrijk van

Foto AP

Het woord stond op elke cassettespeler en het staat nog steeds op elke dvd-speler: Dolby. Het is ook de achternaam van de Amerikaanse audiopionier Ray Milton Dolby, die twee weken geleden op tachtigjarige leeftijd aan leukemie overleed. De meervoudige miljardair leed ook al enkele jaren aan Alzheimer, maar in zijn actieve tijd deed hij de ene uitvinding na de andere.

Zijn grootste bijdrage aan de audiogeschiedenis is het ruisonderdrukkingsysteem dat hij uitvond. Vrijwel elke geluidsdrager produceert ruis, die vooral bij stille passages hoorbaar is. Dolby bedacht er het volgende op: de stille passages worden bij het opnemen flink opgekrikt en luider dan ze in werkelijkheid zijn op de band vastgelegd. Bij het afspelen worden ze weer flink teruggeregeld, en daarmee verdwijnt de ruis onder de grens van het hoorbare. Bij luide passages is geen ruisonderdrukking nodig, want daar overstemt de muziek de ruis.

Zijn systeem bleek zeer goed te werken en werd de standaard in de muziekindustrie. Dankzij zijn Dolby Noise Reduction kon de simpele cassetterecorder zich in de jaren 70 ontwikkelen tot een hifi-apparaat. Later bedacht Dolby methoden om muzieksignalen zo te coderen dat ze bij het afspelen in vier of vijf afzonderlijke geluidssporen kunnen worden gesplitst. Het surround-geluid dat daarmee mogelijk werd, vond vanaf de jaren 80 in de filmindustrie gretig aftrek. Het systeem deed uiteindelijk ook zijn intrede in de huiskamer.

Ray Dolby groeide op in Californië. Als tiener werkte hij na schooltijd al bij Ampex, een fabrikant van geluids- en videobanden. Hij studeerde elektronica en natuurkunde en werkte twee jaar voor de VN in India. Daar nam hij in zijn vrije tijd inheemse muziek op, maar ergerde zich aan het ruisen van zijn opnamen. Hij vond een oplossing en richtte in 1965 zijn eigen bedrijf op: Dolby Laboratories. Zijn uitvindingen verkocht hij als licenties aan de muziek- en filmindustrie. Daar werd hij schatrijk van, want voor elk apparaat en elke geluidsdrager die van zijn vindingen gebruikmaakt moesten de fabrikanten rechten betalen. Wie dat niet deed kreeg onmiddellijk met zijn juristen te maken. Er staan vijftig patenten op zijn naam, hij kreeg twee Oscars en vele andere prijzen.

Dolby vond zelf dat hij te laat was geboren. „Ik denk dat ik een geweldige 19de eeuwse uitvinder was geweest”, zo staat op de website van zijn bedrijf. „Ik houd van alles wat vooruitgaat: fietsen, motorfietsen, auto’s, schepen, vliegtuigen, helikopters. Maar al die mechanische problemen waren opgelost toen ik werd geboren. En wat er overbleef waren elektronische problemen.”

Warna Oosterbaan