Daghap en 7-gangen-tasting

Het begint al een beetje naar chic te ruiken in de Eerste Constantijn Huygens.

Wil je net beginnen over het nieuwe bruisen rond de Overtoom, komt Donna Tartt uit Amerika naar de Stadsschouwburg om uit te leggen waarom ze juist deze straat koos als ellendigste locatie in haar pas verschenen roman Het Puttertje. „Omdat je daar buiten de oude toverachtige stad bent. Jaren geleden heb ik een keer in de kersttijd foto’s gemaakt van de Overtoom. Die zijn onheilspellend: regen, dooi, schel verlichte etalages, de stedelijke troosteloosheid die je niet met Amsterdam associeert.”

De Eerste Constantijn Huygensstraat is een zijstraat van het intussen zo levendige eerste deel van de Overtoom. Die zijstraat had tot voor kort Donna Tartt niet nodig om nederig te zijn. Het stadsdeel zelf schreef een paar jaar geleden nog in het ‘Buurtprofiel Helmersbuurt’: „De Eerste Constantijn Huygensstraat heeft een niet erg opvallend eigen karakter. Het is vooral een brede straat en drukke verkeersader.”

Zo snel kan het verkeren. Nu is de Eerste Constantijn Huygensstraat een van de vele winkelstraten binnen de Ringweg A10 waar nieuwe winkels, koffietentjes en hotels de grond uit schieten. Waar letterlijk meer licht op valt sinds de sloop van het kolossale Swammerdam Instituut. Waar nieuwe, jongere en draagkrachtiger bewoners zijn komen wonen, die liever in een koffiesalon afspreken dan in een kroeg, die liever bij Marqt kopen dan bij de keurslager.

Het terras van Pastis, op het ‘Franse’ pleintje op de hoek van de Bosboom Toussaintstraat. De laatste zaterdag van de zomer. Jonge ouders met kinderen, studenten. „Ik zeg, bel míj dan, dan krijg je in elk geval een positieve review.”

„Bizar.”

„Het is alleen niet zijn type, maar hij heeft het niet door.” „O. Mijn. God.”

Dit zijn de mensen die 7 uur ’s ochtends voor de deur staan bij De Koffiesalon voor een macchiato (2,45 euro), die ’s middags glutenvrije crêpes halen bij Diciotto en die ’s avonds misschien nog bij Screaming Beans een tasting van zeven gangen (95 euro) eten.

Tripadvisor

Drie blokken verder zit Odette Oonincx buiten bij café Helmers, een kroeg die daar al een mensenleven staat. Lichtbruin leren jekkie, glas bier, Het Parool. Ze woont sinds 1999 boven het café en drijft er een bed & breakfast. „We staan op nummer 23 bij Tripadvisor, van de 274.” Ze groet een oude man. Hij komt elke dag langs, zegt ze. Op weg naar restaurant Hap-Hmm (‘volledige maaltijd voor 7,50’). ‘Lekker eten’, zegt hij.

Toen haar eerste kind op komst was in 2004 kwam Oonincx, onderweg naar het Geboortecentrum in de Genestetstraat, wel dertig steigers tegen. Booming was het toen hier. De huizenprijzen zijn over de kop gegaan. Op zeker moment werd voor 60 m2 350.000 euro gevraagd. De buurt is in een paar jaar hard veranderd. Wie je ook spreekt, buurtbewoners, winkeliers, dát zeggen ze allemaal. „Er zijn veel jonge tweeverdieners gekomen”, zegt Peggy Brandon van Moois, waar ze een wonderlijke combinatie van ‘100% organic en sustainable’ babykleren en hondenaccessoires verkoopt.

José van Westen van ijssalon Diciotto woonde hier twintig jaar geleden. „Maar toen ik met mijn baby door de straat liep, dacht ik: wat vreselijk dat dit het eerste is wat ze ziet.” Ze trok de stad uit. Nu zou ze hier zo weer willen wonen. Maar goed, de winkel is pas ruim een jaar open, die investering moet eerst terugverdiend.

Frank Bakker is de winkelstraatmanager van de Overtoom, de Constantijn Huygensstraat en de Jan Pieter Heijestraat. Hij heeft de wind mee, de buurt is in trek. „De mensen die hier komen vinden Zuid te kakkineus.” Starbucks heeft om de hoek, op de Overtoom, een vestiging geopend. „Dat is een compliment voor je buurt. Coffee Company iets minder, die hebben al meer dan twintig zaken in Amsterdam.” Bakker probeert ‘goede’ ondernemingen naar de straat te lokken en ouderwetse te helpen iets moderner te worden. Suffe gevelreclame vervangen door iets chiquers. Hij heeft bakken met buxusstruiken uitgedeeld en ergert zich eraan dat sommige bruin of kaal zijn geworden.

Hij wijst al wandelend naar de goede ontwikkelingen: Het hoekpand dat van een halflege bruine kroeg is veranderd in de stampvolle Koffiesalon, met een pui van gelakt hout en glas. Naar de slechte ontwikkelingen: bakkerij Van Muyden laat zijn pand al een jaar leeg staan, zonder dat Frans Bakker snapt waarom. En naar de ongewisse ontwikkelingen: Screaming Beans, een high concept van uitgelezen wijn, exclusieve filterkoffie, thee en gerechten waarvoor het van de betreurde Paroolrecensent Johannes van Dam een 10- kreeg. „Hier lopen ze misschien nog een tikje te ver voor de troepen uit”, zegt Bakker. „Screaming Beans komt uit De 9 Straatjes.”

Ah, daar zijn ze. In elk gesprek over de verbetering van winkelstraten in Amsterdam duiken op enig moment De 9 Straatjes op, het winkelgebied tussen de grachten ten westen van de Dam. Tot voor een paar jaar zaten daar allemaal ondernemers met kleine, unieke zaken. Een magneet voor toeristen en bezoekers – de droom van iedere winkelstraatmanager. De laatste tijd lijkt het succes die winkeltjes juist te smoren. Als er weer een gewurgd is door huren van zeven-, achtduizend euro, komt er geen nieuw klein zaakje voor in de plaats, maar een etalage van Karl Lagerfeld, een Vans-filiaal, Björn Borg, Marc O’Polo.

Van dat soort problemen kan Frank Bakker voorlopig alleen nog dromen. Maar de weg is ingezet. Odette Oonincx zat laatst bij Pastis op het terras. Lekker in de zon. Heerlijke koffie. Maar ineens voelde ze „zo’n Oud-Zuid-sfeer. Van die luchtkussende meisjes. Niet chill.” Het kan ook te snel te goed gaan.

Bas Blokker