Welke dode Française mag erbij in dit gebouw?

Iedere Franse president mag mensen voordragen voor herbegrafenis in het Panthéon, de eregalerij van de Republiek Er liggen nu 70 mannen en 2 vrouwen Daar wil president Hollande iets aan doen

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

correspondent frankrijk

De denkers Voltaire en Rousseau liggen er begraven, de schrijvers Victor Hugo en Émile Zola, en bijvoorbeeld ook verzetsheld Jean Moulin en EU-architect Jean Monnet. Maar onder de 72 Franse historische kopstukken die sinds 1791 in de grafkelder van het Panthéon in Parijs zijn bijgezet, zijn maar twee vrouwen.

Daar wil François Hollande verandering in brengen. Iedere Franse president mag mensen voordragen voor herbegrafenis in de eregalerij van de Republiek en Hollande heeft beloofd in de voormalige kerk aan de Rive gauche een vrouw te laten bijzetten.

„We moeten de plaats van vrouwen in de geschiedenis van de Republiek beter erkennen, zelfs in de geschiedenis van ons land van vóór de Republiek”, zei hij in maart op Internationale Vrouwendag.

De twee vrouwen die nu al in het Panthéon liggen zijn Marie Curie, die in 1903 met haar man Pierre de Nobelprijs voor de Natuurkunde ontving en in 1911 nog eens alleen een Nobelprijs voor de scheikunde kreeg, en Sophie Berthelot, echtgenote van chemicus en politicus Marcellin Berthelot. Zij telt eigenlijk nauwelijks: ze ligt er omdat haar man niet zonder haar begraven wilde worden.

President Hollande belastte het Centre des monuments nationaux, verantwoordelijk voor het Panthéon, met de taak voor hem een geschikte vrouw te vinden. Op de website van de organisatie konden Fransen tot afgelopen weekend voorstellen indienen. De president neemt uiteindelijk het besluit, wanneer is nog niet bekend.

Na de vraag of je het monument weleens hebt bezocht, wilde het Centre des monuments weten aan welke eisen een ‘pantheonisation’ volgens het moderne publiek eigenlijk zou moeten voldoen. Moet een kandidaat ‘humanitair engagement’ hebben getoond? Politiek actief zijn geweest? Of wellicht sportief hebben geëxcelleerd? Nu zijn het vooral schrijvers, wetenschappers, politici en militairen die door de republiek geëerd worden.

Hollande is in zijn streven de laatste weken gesteund door het ‘Collectief voor vrouwen in het Panthéon’, dat naar eigen zeggen vijftig feministische organisaties vertegenwoordigt en op Facebook onder andere de schrijfsters Simone de Beauvoir en Marguerite Duras, anarchiste Louise Michel en verzetsvrouw Lucie Aubrac heeft voorgesteld. Bij een demonstratie op de stoep van het Panthéon eiste woordvoerder Clémence Hefter dat „nog dit jaar meerdere vrouwen” in het Panthéon herbegraven worden.

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Bijzetting leidt steevast tot ingewikkelde discussies.

Dat merkte Hollandes voorganger Nicolas Sarkozy die Albert Camus had uitverkoren, maar de zoon van de schrijver op zijn pad vond. Die wilde niet dat de nalatenschap van zijn vader zo veel jaren na zijn dood politiek uitgebuit zou worden. De dichter en anti-koloniaal activist Aimé Césaire kreeg, ook onder Sarkozy, in het Panthéon in 2011 alleen een gedenkplaat, omdat het zijn wens was op Martinique begraven te worden.

Een vrouwennaam die nu veel valt en opnieuw tot complicaties leidt, is die van de prefeministische schrijfster George Sand, ook wel bekend als de sigarenrokende levensgezel van componist Chopin (zelf trouwens ondanks verschillende lobby’s niet in het Panthéon). Toen Sand in 2004, tweehonderd jaar na haar geboorte, al eens geopperd werd, leidde dat meteen tot groot protest uit de Berry, de regio waar Sand opgroeide en een groot deel van haar leven woonde.

De nalatenschap van George Sand, rond haar graf in het dorpje Nohant, is een van de weinige toeristische attracties die de Berry heeft. En die mag volgens de lokale autoriteiten niet verloren gaan. De burgemeester van het nabijgelegen La Châtre heeft nu al protest aangetekend. „Je kunt de band die Sand met haar huis en de streek had niet zomaar doorbreken”, fulmineerde hij verontwaardigd op de Franse publieke radio.

De linkse website Rue 89 is als reactie alvast een peiling begonnen om te bepalen welke mannen als overtollig uit het Panthéon verwijderd kunnen worden. Want daar is wel speelruimte voor, grapte de site. Vooral Napoleon keek niet op een generaal of edelman meer of minder.