VN-panel: zeespiegel stijgt meer dan gedacht

Het vijfde klimaatrapport van het VN-panel voor klimaatanalyse IPCC brengt geen wezenlijk nieuwe inzichten of prognoses. De mondiale temperatuurstijging die tegen 2100 maximaal mogelijk lijkt, is met anderhalve graad naar beneden bijgesteld. Anderzijds kan de zeespiegel waarschijnlijk meer rijzen dan tot nu toe werd aangenomen. Tegen het jaar 2100 zou die in een extreem ongunstig geval wel 80 cm hoger kunnen staan.

Vanochtend is een samenvatting van het nieuwe rapport uitgebracht. Afgelopen week hebben wetenschappers en beleidsmakers in Stockholm vergaderd over de definitieve formulering. Het heet nu ‘extreem waarschijnlijk’ dat de mens de klimaatsystemen beïnvloedt. De concentraties van de broeikasgassen CO2, methaan en lachgas zijn hoger dan ze de afgelopen 800.000 jaar waren. De aanpassing van de verwachte maximale temperatuurstijging hangt vooral samen met nieuwe scenario’s voor de ophoping van broeikasgassen in de atmosfeer. Maar ook het opwarmend effect van het gas CO2 lijkt iets naar beneden bijgesteld. In het ongunstigste geval zou het rond 2090 ongeveer 4,8 graden Celsius warmer kunnen zijn dan in 1995. In 2007 stond dat op 6,4 graad.

Verlaging van de bovengrens voor de mogelijke zeespiegelstijging werd nodig toen bleek dat Groenland en Antarctica versneld ijs verliezen. De bovengrens lag in het vorige rapport (2007) nog op 60 cm, maar een aanpassing werd al voorzien. Het IPCC concludeert dat de zeespiegel de afgelopen 20 jaar met 3 mm per jaar steeg. Tussen 1920 en 1950 ging het net zo snel.

De opmerkelijke pauze in de mondiale temperatuurstijging die rond 2000 intrad doet het IPCC af als natuurlijke variabiliteit. Met ‘gemiddeld vertrouwen’ wordt de stagnatie toegeschreven aan een herverdeling van de warmte in de oceanen en de invloed van vulkanen en verminderde zonne-activiteit. Ook het El Niño-verschijnsel kan een rol spelen.

In de grote oceaanstromingen is nog geen enkele verandering waargenomen, wel wordt deze eeuw een afzwakking verwacht. Het aantal hittegolven en perioden met zware regenval is na 1950 statistisch toegenomen. Patronen in toekomstige regenval blijken moeilijk te voorspellen.

Impliciet beslecht het rapport het vermaarde hockeystick-debat. Inderdaad was het in de Middeleeuwen in sommige streken net zo warm was als nu, is het oordeel.