Tijd raakt op voor het kabinet

Coalitie betwijfelt of bestuurderspartij CDA wel echt wil onderhandelen

. Foto Evert-Jan Daniels

Alle fractievoorzitters van de oppositie krijgen vandaag een belletje van Jeroen Dijsselbloem, minister van Financiën. „Of ze tijd en zin hebben om volgende week te overleggen.” Het liefst, zei Dijsselbloem, gaat hij met iedereen tegelijk aan tafel zitten. De coalitie heeft zonder oppositie geen meerderheid in de Eerste Kamer.

Of het CDA voor die meerderheid wil zorgen, betwijfelen ze binnen de coalitie zeer. Zo hard speelde partijleider Sybrand Buma het spel bij de Algemene Politieke Beschouwingen gisteren. Buma wil één van de grondslagen van het regeerakkoord „fatsoenlijke inkomensverdeling” oftewel nivellering, schrappen. „Anders praten we niet.” Dat lijkt meer dan alleen onderhandelingstactiek, denken ze bij VVD en PvdA. Ze vragen zich af of de bestuurderspartij nog wel wil besturen.

Valt het CDA af, dan is de enige optie voor Dijsselbloem steun vinden bij een combinatie van D66, de ChristenUnie, GroenLinks en de SGP. De SP en de PVV hebben zich afgemeld als serieuze gesprekspartner.

De belangrijkste vraag kan na gisteren niet worden beantwoord: hoe kansrijk zijn de gesprekken die de minister gaat voeren? Dijsselbloem sprak eerder dit jaar herhaaldelijk met de oppositie, met als enig resultaat wederzijdse ergernis.

Premier Mark Rutte gaf tijdens het debat gisteren weinig inzicht in de bewegingsruimte die de coalitie van VVD en PvdA bij de belangrijkste bezuinigingen heeft. Volgens sommige oppositiepartijen omdat de coalitiepartners verdeeld zijn – maar echte toezeggingen vinden nooit in het plenaire debat plaats. De ‘constructieve oppositie’, gaf ook niet aan welke compromissen ze bereid was te sluiten.

Die oppositiepartijen schetsten gisteren een sfeer van crisis en impasse. Maar, zo hielden ze bij coalitiepartijen VVD en PvdA vol, het is een logische fase van het proces. In de politiek sluiten tegenstanders immers pas compromissen als het echt niet anders kan. En zonder zichtbare strijd is deals sluiten voor coalitie noch oppositie aantrekkelijk. Kiezers moeten zien dat er is gevochten voor elke concessie.

De tijd raakt op. Voor de Financiële Beschouwingen over twee weken, zal het kabinet steun willen hebben voor de aanvullende bezuinigingen van 6 miljard euro voor 2014. Het debat is er een week voor uitgesteld. Ook belabgrijk is 8 oktober. Dan debatteert de Eerste Kamer over een pensioenwet die 2,9 miljard euro in 2015 moet opleveren. In het Belastingplan, dat uiterlijk 20 december de senaat moet passeren, zitten enkele voor de coalitie cruciale lastenverzwaringen en nivelleringen.

Het moment nadert dat één van de partijen met zijn ogen zal moeten knipperen.