Nog geen Franse Kopje

President Hollande heeft het moeilijk met zijn beloften over belastingen.

Het luxe warenhuis Lafayette aan de Boulevard Haussmann in Parijs. Foto Hollandse Hoogte

Wekenlang discussieerde Frankrijk vorig jaar over het plan van de kersverse socialistische president Hollande om mensen die meer dan 1 miljoen euro verdienen tijdelijk 75 procent belasting te laten betalen. Maar de Constitutionele Raad, het hoogste rechtsprekende orgaan, verklaarde de ‘Hollande-taks’ uiteindelijk onwettig en niemand die er nog over sprak.

Wat van de symbolisch bedoelde ingreep resteert, was deze week terug te lezen in de begroting voor 2014: 75 procent is nu 50 procent en moet door werkgevers worden opgehoest voor inkomens boven het miljoen. De rijkenbelasting brengt volgend jaar een schamele 260 miljoen in het laatje.

De Franse regering zegt geleerd te hebben van die discussie en hamert er sinds de zomervakantie op gevoelig te zijn voor burgers en bedrijven die zuchten onder toenemende belastingdruk. In een gesprek met Le Monde kondigde Hollande eind augustus aan dat „dankzij substantiële bezuinigingen” de tijd is aangebroken om een „fiscale pauze” in te lassen. Maar terwijl de president suggereerde dat het per direct gedaan was met de verhogingen, meldde premier Jean-Marc Ayrault even later dat de pauze eigenlijk pas voor 2015 voorzien is.

Ayrault kreeg gelijk. Naast een verhoging van twee van de drie BTW-tarieven, waartoe vorig jaar al besloten is, kwam het kabinet deze week met een handvol andere heffingen voor vooral rijkere gezinnen die de begroting binnen Brusselse normen moet brengen. Het bedrijfsleven wordt, tegen de wens van de linkervleugel van Hollandes partij, goeddeels ontzien.

Maar enkele eerder aangekondigde heffingen, zoals een cultuurtaks op smartphones en tabletcomputers, zijn voorlopig van de baan. Tot grote schrik van de groene coalitiepartner EELV bleek ook een verhoging van de accijnzen op diesel niet in de plannen opgenomen. Toen de partij daarop dreigde de begroting in het parlement weg te stemmen, kreeg ze er haastig een nieuwe belasting voor terug: een koolstoftaks die ertoe moet leiden dat Frankrijk in 2030 30 procent minder fossiele brandstoffen verbruikt.

In een commentaar veroordeelde de rechtse krant Le Figaro het „stratosferische” Franse belastingniveau en de „fiscale boulimia” van de socialisten. Maar economen wijzen erop dat de reeks nieuwe belastingen onder Hollandes voorganger Sarkozy begonnen is: samen voerden ze in twee jaar tijd 84 nieuwe belastingen in.

De belastingmaatregelen leveren Hollande totaal ongeveer 3 miljard euro op. Maar hij bezuinigt ook, zij het met de kaasschaaf: 14,8 miljard euro op een begroting van 1.175,9 miljard. De directe uitgaven van de staat (dus niet die van lagere overheden) gaan met 1,5 miljard naar beneden, wat volgens minister van Financiën Pierre Moscovici „nog nooit vertoond is in de Vijfde Republiek”, sinds 1958 dus. Maar de Franse publieke uitgaven blijven ondanks alles tot de hoogste van de eurozone behoren: 57 procent.

Hoewel in 2014 de staatsschuld tot een recordhoogte van 95,1 procent van het bbp stijgt, was de Europese Commissie gisteren tevreden met een begroting die zich „laat kenmerken door verantwoordelijkheid en behoedzaamheid”. EU-commissaris Olli Rehn (Financiën) was eerder kritisch over de Franse pensioenplannen, die hij „hervormingen à la française” noemde. Moscovici verwacht volgend jaar bij een groei van 0,9 procent het begrotingstekort terug te brengen tot 3,6 procent en in 2015 onder de EU-norm van 3 procent te komen.