Dure stroom als kolencentrales sluiten? Welnee, zegt de sector

De consumentenautoriteit is heel kritisch over het sluiten van kolencentrales. De energiesector is verbaasd.

Het is de ruggegraat van het Energieakkoord dat op 6 september werd gesloten: de sluiting van 5 kolencentrales die dateren uit de jaren tachtig.

Voor de milieubeweging was de afspraak het bewijs dat het de energieproducenten menens was om naar duurzame oplossingen te zoeken. En voor het bedrijfsleven dat er met de milieubeweging zaken waren te doen.

In ruil voor de sluiting van de oude centrales zouden de resterende kolencentrales – waaronder drie moderne kolencentrales die op het punt staan om in bedrijf te komen op de Maasvlakte en in de Eemshaven – geen kolenbelasting hoeven betalen. De energieproducenten zouden het geld dat ze hiermee bespaarden kunnen inzetten voor ontwikkeling van duurzame energie.

Gisteren heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) juist door dit onderdeel een streep gehaald. Althans voorlopig, want het gaat om een ‘informele zienswijze’. De ACM zegt in een analyse dat de sluiting van de oude kolencentrales een onderlinge afspraak betreft van de betrokken energiebedrijven en daarmee een vorm van kartelvorming is die de consument geld gaat kosten.

Bovendien, betoogt de mededingingsautoriteit, zal de sluiting van de oude centrales niet het gewenste effect hebben op de uitstoot van CO2. In het bestaande handelssysteem (ETS) kunnen uitstootrechten die in het ene Europese land bespaard worden in het andere verkocht worden. Dankzij dit ‘waterbedeffect’ zal de sluiting van de centrales niet tot een verminderde uitstoot leiden, denkt de ACM.

De partijen die maandenlang moeizaam hadden onderhandeld over het Energieakkkoord onder leiding van de Sociaal Economische Raad, reageerden furieus. De toezichthouder had de sluiting van de kolencentrales uit zijn verband getrokken en de conclusie dat dit de consument geld ging kosten deugde niet, was de strekking van de reacties.

Hans Alders, voorzitter van Energie Nederland en één van de architecten van de kolendeal, toonde zich gistermiddag ronduit verbaasd. Energie Nederland is de brancheorganisatie van vrijwel alle energieleveranciers. Geagiteerd zei Alders – die zelf om een uitspraak van de ACM gevraagd had – dat de conclusie „niet te volgen” was.

Om te weten wat de gevolgen van het Energieakkoord zijn voor de consument moet je volgens Alders, en de andere partijen in het akkoord, niet alleen kijken naar de kolencentrales maar ook naar het totaal van maatregelen dat op stapel staat. Volgens doorrekeningen die juist deze week in de Tweede Kamer waren besproken, zou de elektriciteitsrekening per huishouden met 0,1 procent omhoog gaan. Een gemiddeld huishouden zou op die manier 2 euro per jaar duurder uit zijn. „Een bijzonder klein verschil.”

Inmiddels wordt aan alle kanten geprobeerd om de schade te beperken. Werkgevers, werknemers, milieubeweging en overheid benadrukten gisteren in een gezamenlijke verklaring, uitgebracht door de SER, dat ze onverminderd „gecommitteerd” blijven aan het akkoord dat in 2020 moet leiden tot 14 procent duurzame energie.

De onderhandelingen gaan dus door. Hoe het gat dat de ACM in het akkoord geschoten heeft moet worden gedicht is nog niet duidelijk. Maar misschien hoeft het uiteindelijk ook niet. Want het laatste woord ligt in Brussel: omdat het gaat om de Europese stroommarkt kan de Europese Commissie de deal alsnog goedkeuren.