Dit kan óók met je aardappels

Door het hele land worden ‘voedselfestivals’ gehouden Er is een nieuwe generatie opgestaan die meer nadenkt over eten Op het World Food Festival in Rotterdam moet alles zo gezond mogelijk

De kunstinstallatie ‘De Aardappeleters’ van DUS Architects, te zien in het Museumpark. Met het restmateriaal van aardappels wordt met behulp van een 3D-printer servies gemaakt. Foto DUS architects

Geen woorden maar zaden, staat er op de ronde kas in het Rotterdamse Museumpark. Een zadenbibliotheek, legt een meisje binnen uit. Iedereen die zich inschrijft, krijgt gratis twee soorten mee. „Het enige wat we vragen is dat de kwekers volgend seizoen een plant uit laten lopen en die zaden bij ons terug komen brengen.”

Een oudere dame ziet de bui al hangen: „En wat als de oogst mislukt?”

„Dan hebben we pech”, zegt het meisje.

In een bak liggen zaadjes van Oost-Indische kers, raapsteeltjes en snijbiet. Wil Vlot (60) gaat voor wilde rucola en aardbeien, voor in haar volkstuin. Ze is samen met haar man naar het World Food Festival in Rotterdam gekomen, omdat ze meer zijn gaan nadenken over eten. Vrienden en kennissen ook, merken ze. Wil Vlot: „Je ziet het op Facebook. Ze gaan allemaal naar speciale markten en langs boeren.”

Het World Food Festival, dat tot en met 27 oktober op verschillende plekken in en net buiten Rotterdam plaatsvindt, is met 130 programmaonderdelen volgens de organisatie het meest uitgebreide voedselfestival ter wereld. Er zijn workshops, debatten, films, markten, tentoonstellingen en excursies. De echte foodies kunnen lezingen volgen over umami (een smaaksoort), maar je kunt er ook gewoon terecht voor een echte Rotterdamse gehaktbal. Ook is er veel aandacht voor de verschillende buitenlandse eetculturen in de stad, vertelt programmaleider Ellen Scholtens. Zij is al dertig jaar culinair journalist en organiseerde eerder verschillende edities van Kunsthal Kookt, waar ze in 2004 al met biologische producten werkte. „In het begin trok het vooral mensen uit de alternatieve hoek. Inmiddels is er een nieuwe generatie opgestaan die meer nadenkt over eten.”

Het voedselfestival heeft Nederland veroverd. Je vindt ze door het hele land. Van De Rollende Keukens in Amsterdam, het Funky Food Festival dat dit jaar voor het eerst werd georganiseerd in Eindhoven tot het Fries Food Festival in Leeuwaren en het Arnhemse Smaakfestijn, dat dit weekend plaatsvindt. Daarnaast is er elke week wel ergens een voedselmarkt. Sleutelwoorden: slow food, ambachtelijk, streekproduct. En het wemelt er van de zelfgemaakte worst.

Zo ook op de Rotterdamse Oogstmarkt, die op 5 oktober onderdeel is van het World Food Festival. Daar staat straks de Rotterdammer Bas de Groot (36), een van de oprichters van ‘Uit je eigen stad’, dat nu een jaar bestaat. Midden in het Rotterdamse havengebied verbouwt Uit je eigen stad groenten en fruit. Truffelaardappeltjes bijvoorbeeld, kleine knolletjes, dieppaars van binnen, 4,50 euro voor een kilo. Of de Scorpion Red, „de heetste peper ter wereld”, 2 euro per stuk. „We hebben veel bijzondere producten. Mensen zijn inmiddels best bereid daar wat meer voor te betalen.” Zelf oogsten kan deze festivalperiode ook.

Maar op het World Food Festival staat niet alleen de herkomst, maar ook de toekomst van voedsel centraal. In het Museumpark, de centrale plek van het festival, huist het Future Food House, waar ontwerpers en kunstenaars van over de hele wereld hun visie op voedsel geven. Marije Vogelzang is ‘eet-ontwerper’ en stelde het programma samen. Voedselproductie is geen ver-van-mijn-bed-show, zegt Vogelzang, die wereldwijd exposeert. „Gewone mensen met een gewone mond bepalen waar we naartoe gaan. We kunnen geen vlees voor de hele wereldbevolking produceren. Willen we dan naar kweekvlees? Of hamburgers van zeewier?”

Vogelzang noemt een paar voorbeelden van tentoonstellingen. De Italiaanse Francesca Sarti ontwierp de Archeo Mill, een opstelling met vijzels waar bezoekers oerzaden, eikels en noten kunnen vermalen en er op een campingstelletje een pannenkoekje van kunnen bakken. Het idee van Arne Hendriks is extremer. In zijn opstelling The Incredible Shrinking Man verkent hij de mogelijkheid om als mensen ‘terug te groeien’ tot 50 centimeter, omdat we dan ook minder eten. Zelf maakte Vogelzang de expositie Faked Meat. Waarom gieten we vleesvervangers niet in de vorm van nieuwe dieren, vraagt ze zich af, compleet met eigen habitat en gewoonten.

Dat zal niet bij iedere bezoeker aankomen, dat snapt Vogelzang ook wel. Maar dat vindt ze niet erg. „Nederland heeft van oorsprong een simpele eetcultuur. Van boterhammen met kaas in een plastic zakje, met dank aan Calvijn. Een verandering begint met de interesse voor eten, pas daarna komt aandacht voor voedselconsumptie in de toekomst.”

Bij bezoeker Caroline Vis (42) komen plofkippen er thuis niet meer in. Ook belangrijk voor haar vierjarige dochter Rozemarijn. Wat is haar lievelingseten? „Vlees”, zegt Rozemarijn. Haar moeder kijkt haar aan. „Ook vis toch?” Er komt geen antwoord. „Nou ja... ik ben allang blij dat ze geen ‘snoep’ zegt.”