Snel bijlezen? Het belangrijkste debat van het jaar in zeven momenten

Om half elf vanochtend begon dag 2 van de Algemene Politieke Beschouwingen. Premier Mark Rutte reageerde op de gisteren geformuleerde kritiekpunten van fractieleiders op de Miljoennota. Lees hier een verslag van vandaag, samengevat in zeven belangrijke momenten.

Toch wel een beetje het beeld van de dag: Alexander Pechtold raakte maar niet tevreden met de bereidheid van premier Mark Rutte om over vrijwel alles te willen praten zonder dat er werkelijk veel ruimte voor verandering in kabinetsbeleid lijkt te zijn. ANP / Martijn Beekman

Om half elf vanochtend begon dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen. Premier Rutte reageerde op de gisteren geformuleerde kritiekpunten van fractieleiders op de Miljoenennota. Lees hier een verslag van vandaag, samengevat in zeven belangrijke momenten.

De tijden hieronder verwijzen naar ons liveblog.

11.15 uur: Interruptie van Geert Wilders

PVV-leider Geert Wilders stapt iets over elven voor het eerst vandaag naar de interruptiemicrofoon. Hij verwijt Rutte dat dit kabinet geen draagvlak meer heeft en roept hem op - een dag na de door de PVV ingediende motie van wantrouwen - op te stappen. “Zelfs de VVD-kiezer pruimt u niet meer”, aldus Wilders.

“Deze premier ziet geen lichtpuntjes, deze premier ziet sterretjes. Ga naar huis, stap op, en bied het land de mogelijkheid om échte leiders te kiezen.”

Rutte noemt de bijdrage van Wilders “gemakzuchtig”. En na een interruptie van Wilders over bezuinigingen op de ouderenzorg en de hoeveelheid geld die naar Griekenland gaat, zorgt Rutte voor het eerste memorabele moment van vandaag.

“De heer Wilders doet mij steeds meer denken aan het tijdschrift Arts en Auto. U weet wel, twee totaal niet gerelateerde onderwerpen. Dat is hier de ouderenzorg en Griekenland. Ze hebben werkelijk niets met elkaar te maken. Het is een leuke debattruc. Wilders probeert een verschil van mening te suggereren tussen hem en mij.”

12.06 uur Pechtold wordt direct

Waar het vandaag eigenlijk om draait: samenklank tussen coalitie en oppositie voor een meerderheid in de senaat. D66-leider Alexander Pechtold vraagt het Rutte nu gewoon op de man af. Hij wil het sociaal akkoord versneld invoeren - in hoeverre is Rutte daartoe bereid? Rutte:

“Wij willen uiteindelijk die handtekeningen eronder laten staan van de sociale partners. De ruimte bij sociale partners is heel beperkt, zo niet afwezig.”

Dan loopt CDA-leider Buma naar de microfoon. Ook hij wil een versnelde invoering van het akkoord. Onze politiek redacteur Erik van der Walle op Twitter:

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle Buma steunt Pechtold: sociale partners mogen hier niet doorslag geven. Rutte zoekt steun in Kamer zonder sociale partners te bruskeren. #apb

Pechtold neemt geen genoegen met het antwoord van Rutte. Hij wil een toezegging. Is Rutte bereid minister Asscher opnieuw naar de onderhandelingstafel te sturen? Die toezegging geeft hij niet. Rutte wil praten met sociale partners, maar hij wil het sociale akkoord niet opblazen. Daarmee geeft hij de sociale partners een sterke onderhandelingspositie. Uiteindelijk gaan Buma en Pechtold stilzwijgend akkoord, zo lijkt het.

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle CDA en D66 lijken stilzwijgend akkoord met toezegging van Rutte: handreiking van beide kanten?! #apb

12.40 uur: Zes miljard is heilig

Nu gaat het om de omstreden zes miljard aan extra bezuinigingen die de regering wil doorvoeren. De tegenbegrotingen die de oppositiepartijen presenteerden liepen uiteen, maar hadden één gemene deler: ze willen minder dan zes miljard bezuinigen. Rutte legt uit waarom hij toch van dat bedrag overtuigd blijft. Eerst kort:

“Het kabinet vindt dat het zes miljard moet zijn. Punt.”

Dan langer:

“Nederland loopt onaanvaarbare risico’s als we minder bezuinigen. Hoogstwaarschijnlijk legt Brussel een boete op van 1,2 miljard euro als we de 3-procentsnorm overschrijden. Dat vind ik echt een te groot risico. Ik heb met eurocommissaris Rehn gesproken en ik zie daar geen ruimte in Brussel. De zes miljard is echt een hard bedrag.”

Politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Rutte taxeert de mogelijkheid van een boete van Brussel bij minder dan 6 miljard “hoog”. “Met alle verlies aan gezag vandien.”

Rutte probeert de weerstand tegen de omvang van de bezuinigingen te ontwijken, zegt NRC-journalist Derk Stokmans vanuit Den Haag:

“Dat doet hij volgens een strategie van agree to disagree: over de inhoud praten, niet over de omvang. Hij wil geen ruzie over zes miljard. Zo veroorzaakte hij geen problemen voor verdere onderhandelingen.”

14.47 uur: Oppositie heeft genoeg van al Ruttes open deuren
Na de lunch is duidelijk dat de oppositie helemaal niet tevreden is met wat het kabinet, en met name premier Rutte, vooralsnog biedt. Een misnoegde Pechtold leert Rutte dat “praten” wat anders is dan “onderhandelen”. Nadat ook voor onderhandelen over de stijging van belastingdruk voor de bepaalde inkomensgroepen wel Ruttes deur open staat maar verder eigenlijk geen ruimte is, krijgt de D66-leider een “gevoel van drie keer nee”.

Niet veel later schiet zelfs Arie Slob (CU) uit z’n slof:

“Zo’n beetje alle deuren in het gebouw staan nu open. Alle handen zijn uitgestoken, maar dat is het dan. (…) Ik wil geen woorden, maar daden.”

Rutte dreigt dan de oppositie, die hij in de Eerste Kamer nodig heeft, te verliezen. En dat lijkt de minister-president zich te realiseren. Hij deelt nog maar eens complimentjes en pluimen uit aan de diverse oppositiepartijen en het kabinet is bereid met de oppositie te praten over denivellering en belastingverlaging. Rutte komt daarmee tegemoet aan de wens van het CDA om minder te nivelleren en de belastingdruk te verlagen. En Pechtold, die moppert nog steeds.

“Zo komen we geen stap verder. Dit is het derde onderwerp op rij waar volstrekt geen ruimte zit”, beklaagt hij zich.

De D66-fractievoorzitter doelde behalve op de belastingen ook op de arbeidsmarkt en de extra bezuinigingen van zes miljard. Pechtold en Rutte vinden elkaar later in het schrappen van hogere belastingen voor ZZP’ers.

14.56 uur: Roemer heeft geen zin meer en wil debat schorsen
Nog geen tien minuten later: het volgende hoogtepunt van de middag. Emile Roemer, die tot dan toe weinig op de voorgrond is geweest, vraagt zich af of verder discussiëren vandaag niet zinloos is. Ondanks alle deuren die openstaan, handreikingen die gedaan worden en bereidheid tot praten bij het kabinet.

“Over alles valt te praten, maar niet nu. Kunnen we dan niet beter debatteren als dat wél kan?”

Maar, oh verrassing, premier Rutte vindt van niet en spreekt van “extreem nuttige” discussies vanmiddag. “Het schiet echt helemaal niks op”, meent Roemer toch.

“Dit is het manco van het kabinet. Krachteloos, je zit gevangen in je eigen fuik.”

Roemer - “kabinet geeft geen antwoorden, eerst overlegjes met partijen” - stelt de voorzitter dan ook voor het debat te schorsen:

19.38 uur: Sociale partners: niet weer onderhandelen over sociaal akkoord

Na de eerste termijn van Rutte wordt er geschorst tot 19.00. Rutte deed nauwelijks concrete toezeggingen, maar zei slechts dat hij wilde praten over de grote dossiers.

Een deel van de oppositie heeft er gisteren en vandaag op aangedrongen om het sociaal akkoord open te gooien om afspraken over ontslagrecht en ww te versnellen. Premier Rutte kondigde aan met de sociale partners te willen gaan praten, maar het akkoord beslist niet op te willen blazen.

Nu komt het nieuws binnen dat werkgevers en werknemers helemaal niet opnieuw over het sociaal akkoord gaan onderhandelen. Samsom wordt er op aangesproken. Hij herhaalt dat hij best wil praten over versnellen van de ww en het ontslagrecht, maar dat het akkoord overeind moet blijven.

“Ja, dat is bespreekbaar, maar wij willen wel het sociaal akkoord overeind houden. Dat heeft de premier ook al aangegeven.”

21.32 uur: Dijsselbloem gaat met oppositie om de tafel

De Algemene Beschouwingen zijn bijna voorbij, maar ook weer niet helemaal. Rutte kondigde aan dat minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem de komende dagen verder gaat praten met de oppositie. Hij nodigt alle oppositiepartijen uit, en het kabinet hoopt dat partijen die met tegenbegrotingen of andere constructieve voorstellen zijn gekomen de uitnodiging zullen aanvaarden.

Om Dijsselbloem meer tijd te geven worden de voor dinsdag en woensdag geplande Algemene Financiële Beschouwingen op verzoek van het kabinet een week uitgesteld.

De conclusie na twee dagen praten? We gaan verder praten.

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle In feite worden politieke beschouwingen verlengd: kabinet moet nu bij oppositie langs, tekenend voor afhankelijke positie kabinet. #apb