Failliet van Oad symbool voor malaise branche

Met het faillissement van Oad verdwijnt een van de grootste reisorganisaties van Nederland. De reiziger van nu wil goedkoop op vakantie, een vlucht of hotel vindt hij zelf wel online.

foto Eric brinkhorst

Een etalage vol posters van parelwitte stranden, wuivende palmbomen en koraalriffen, een reisagente die u vanachter haar computer toegang kan verschaffen tot de wereld. Wie gaat er nog naar het reisbureau? Bijna niemand meer, dat is iets van vroeger.

Een reis boeken doen de meeste mensen tegenwoordig zelf, op hun laptop of smartphone. Er zijn websites en apps in overvloed te vinden die de reiziger direct in contact brengen met hotels, luchtvaartmaatschappijen en excursieorganisaties. De mogelijkheden zijn eindeloos. Waarom nog een pakketreis laten samenstellen door een reisorganisatie?

Het was de kernactiviteit van het in 1924 opgerichte familiebedrijf Overijsselsche autobusdiensten (Oad) – met 1.750 medewerkers en een omzet van ruim 600 miljoen euro één van de grootste reisorganisaties van Nederland. Oad had nog 150 reisbureaus verspreid over het land.

Gisteren ging Oad failliet, en dat was een klap voor de Nederlandse reisbranche. Geheel onverwacht is het niet: al langer worstelt de sector met de crisis en het snel veranderende reisgedrag van haar klanten.

Overleven

Eerder deze zomer gingen Baobab en Summum al failliet, de grootste aanbieders van avontuurlijke reizen. Met name voor traditionele reisorganisaties wordt het steeds moeilijker om te overleven. Net als veel andere bedrijven worden zij getroffen door de crisis – mensen gaan minder vaak, minder ver en vooral goedkoper op vakantie. Maar daar komt voor het traditionele reisbureau nog een probleem bij. Want voor veel vakantiegangers wordt de intermediair overbodig. Volgens brancheorganisatie ANVR heeft de recessie die ontwikkeling versneld. Ook zijn klanten steeds later met boeken, wat een hoge mate van flexibiliteit verlangt van reisorganisaties.

Marktkenner Sasja van As van ING vermoedt dat Oad niet snel genoeg heeft ingespeeld op technologische veranderingen.

Het aandeel internetboekingen is tussen 2003 en 2012 gestegen van 25 naar 76 procent. Pas dit jaar stapte Oad over op een nieuwe website waarop klanten zelf hun reis konden samenstellen.

Kapitaalinjectie

Het mocht niet meer baten. Oads huisbankier Rabobank eiste vóór afgelopen vrijdag een kapitaalinjectie. Maar het lukte de directie niet om voor die tijd voldoende geldschieters te vinden.

Oad was aangesloten bij de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR), wat betekent dat al betaalde reizen in principe worden vergoed. Naar schatting 7.000 reizigers zijn op dit moment via Oad op vakantie. De organisatie van die reizen wordt zo goed als mogelijk overgenomen door marktleider Tui Nederland, bekend van de merken Arke en Holland International, meldde SGR vandaag.

De vraag is wel of er voldoende geld is gespaard door de branche om het faillissement van zo’n grote speler zonder problemen te verwerken. Volgens haar website kan SGR elk jaar voor meer dan 4,5 miljard euro aan vooruitbetaalde reisgelden garanderen. Maar de stichting zag dit jaar al een hele stoet aan reisorganisaties in financiële problemen komen. Volgens Van As van ING loopt het garantiefonds nu „wel heel erg hard leeg”. SGR was gisteren en vandaag niet bereikbaar voor commentaar.

Doorstart

Voor de werknemers van Oad kwam het faillissement gisteren als „een donderslag bij heldere hemel”, zegt vakbondsbestuurder Lucy Lamers van vakbond FNV Bondgenoten. De reisorganisatie heeft zelfs het geld niet meer om de salarissen van september uit te betalen. Collectief ontslag is aangevraagd voor de 1.750 werknemers. Zij stromen nu direct door naar uitkeringsinstantie UWV. Geld voor een sociaal plan is er niet.

De hoop onder het personeel is dat Oad een doorstart kan maken. Volgens de FNV zijn er meerdere geïnteresseerden in de markt maar details zijn nog niet bekend.

De druk op de reisbranche is voorlopig nog niet geweken. Ook volgend jaar zullen mensen het aantal vakanties nog verder terugschroeven, voorspelt ING in haar laatste sectorbericht. Vooral voor generalisten als Oad wordt het steeds moeilijker. Reisorganisaties kunnen zich beter ergens in specialiseren, denkt Van As.

Toch kan het faillissement van Oad de branche ook lucht geven. Door de moordende concurrentie stonden de tarieven erg onder druk. Vakbondsbestuurder Lamers hoopt daar stiekem wel op. Want nergens wordt zo slecht betaald als in de reisbranche. De lonen in de sector liggen zo’n 30 procent onder die van schoonmakers, blijkt uit onderzoek van de FNV. Lamers: „Je kunt niet eindeloos bezig blijven met prijsvechten. Als je je marktaandeel wilt vergroten door structureel onder de kostprijs aan te bieden neem je een risico. Oad heeft nu het onderspit moeten delven.”