En toch wordt een latte duurder

Koffiebonen zijn de laatste twee jaar bijna de helft goedkoper geworden.

In dezelfde periode steeg de prijs van koffie in Nederland juist. Maar dat kan nu veranderen.

Koffie is de helft goedkoper geworden – behalve voor wie het drinkt.

Dat laatste kunnen koffiedrinkers beamen. In een Amsterdams filiaal van Starbucks drinkt Ralph Das een „gewone koffie”. Een Grande Americano, in jargon. Prijs: 3,05 euro. „Koffie goedkoper geworden?”, vraag hij zich hardop af. „Eerder duurder, toch?” Starbucks-gast Jeff Wilson – eveneens aan de Americano, een tafeltje verder – heeft ook dat „gevoel”.

Dat voelen ze goed. Koffie ís duurder dan ruim twee jaar geleden.

Een pak snelfiltermaling in de supermarkt was toen gemiddeld drie euro, blijkt uit de de consumentenprijsindex van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nu is dat ongeveer vier euro. Ook luxekoffie steeg in prijs: een Nespresso-capsule werd twee cent duurder. Starbucks Nederland (35 filialen) doet geen uitspraken over „prijsstelling en strategie”, maar in de VS verhoogde de keten de prijzen nog met 1 procent.

Op zich niet raar – veel dingen worden duurder, als gevolg van inflatie.

Maar met koffie is meer aan de hand. Koffiebonen zijn in dezelfde periode bijna de helft goedkoper geworden. Gemiddeld brengt 450 gram bonen op de internationale beurzen nu 1,12 dollar op (omgerekend 83 eurocent). Twee jaar terug was dat nog 2,13 dollar, blijkt uit statistieken van de International Coffee Organisation (ICO) van landen die koffie produceren. De prijs van koffiebonen bereikte vorige maand het laagste punt in vier jaar, meldt de ICO in zijn maandelijkse rapportage. Maar waarom betalen we dan ook niet minder?

Marktpartijen bepalen de prijs

Koffiedrinkers Das en Wilson weten het ook niet precies. Wel dat zij, cafeïneconsumenten, er in ieder geval niks over te zeggen hebben. „Er is geen instantie waar ik me kan beklagen”, zegt Das. In koffiestaking misschien? Hij lacht – daarvoor „hecht” hij te veel aan zijn koffie. En met hem velen: koffie is de meest gedronken drank in Nederland. Vorig jaar dronken we gemiddeld 150 liter per persoon.

Een gewild product. En inderdaad, marktpartijen bepalen de prijs, zegt econoom Mathijs Deguelle van het Economisch Bureau van ABN Amro. Die hebben verschillende redenen om een prijsdaling niet direct door te berekenen aan de klant, legt hij uit.

Ten eerste duurt het maanden voordat een koffiebes op een Braziliaanse plantage is verwerkt tot snelfiltermaling, via boeren, handelaars, branders tot in supermarkten. Door deze lange keten duurt het een tijd voor een prijsverandering eventueel doorsijpelt. Daarbij komt dat branders vaak grote voorraden hebben aangelegd, tegen ‘oude’ prijzen. Bovendien, zegt Deguelle, is de prijs van koffiebonen beweeglijk, net als andere „agriculturele producten”. Niet iedere schommeling op de wereldmarkt is terug te zien in de winkel – dan zouden verkopers bezig blijven.

Maar een halvering van de prijs, dat is inderdaad niet echt meer een schommeling te noemen, vindt ook Deguelle. „Ongebruikelijk”, noemt hij de scherpe daling.

De wereldwijde koffieprijsimplosie heeft in de Verenigde Staten al wel effect: daar verlaagde een aantal grote koffieverkopers de prijzen tussen de 6 en 10 procent. Maar in Nederland is er nog nauwelijks iets van te merken. Alleen de kleine brander Simon Lévelt (42 winkels) verlaagde zijn prijzen in mei. Een kilo koffie werd daar tot vier euro goedkoper. Vanwege „de terugval van de wereldmarktprijs”. Naar eigen zeggen is Simon Lévelt de eerste Nederlandse brander die met een prijsverlaging reageert. „Wie volgt?!”, schrijft het bedrijf uitdagend in een persbericht.

Ruimte in de koffieketen

DE Master Blenders 1753, de grootste koffiebrander in Nederland, verwijst door naar de supermarkten die de koffie verkopen. Want niet DE, maar de supermarkten bepalen de verkoopprijs, legt een woordvoerder uit. Wel geeft de brander zijn afnemers een adviesprijs mee. „Maar die wordt niet direct aangepast bij een stijging of daling van internationale marktprijzen.” Om de prijzen voor zichzelf stabiel te houden, legt DE de inkoopprijs van koffiebonen voor langere termijn vast.

Marktleider Albert Heijn verlaagde de prijzen van DE-koffie de afgelopen twee jaar niet. Noch die van zijn huismerkkoffie La Perla. Want niet alleen de prijs van koffiebonen bepaalt de uiteindelijke prijs in het schap, zegt een woordvoerder. Kosten van bijvoorbeeld arbeid en vervoer zijn daarvoor medebepalend.

Koffieketen CoffeeCompany (34 filialen) wijst ook naar andere kosten die verhinderen goedkopere koffie te serveren – „de inkoopprijs van de bonen zelf speelt een relatief kleine rol”. Deze koffieketen verhoogde zijn prijzen twee jaar terug nog tot 5 procent. Sindsdien bleven ze ongewijzigd.

Toch is er hoop voor de prijsbewuste koffieconsument. Op termijn ontstaat er namelijk „ruimte” in de koffieketen, denkt Mathijs Deguelle van ABN Amro. Met andere woorden: de prijzen zouden wel eens kunnen gaan dalen. Een bescheiden daling lijkt al te zijn ingezet, blijkt uit statistieken van marktonderzoeksbureau Nielsen.

Zodra er eenmaal één grote speler echt zijn prijzen verlaagt, voorspelt Deguelle, volgt de rest vanzelf. En zo niet? Ralph Das blijft zijn koffie toch wel drinken.