Een nieuwe vorm van wangedrag in de wetenschap: het spookplagiaat

Na de verzonnen data, de spookpublicaties, het plagiaat en het zelfplagiaat is er nog een vorm van wetenschappelijk wangedrag opgedoken: spookplagiaat. In het vaktijdschrift Biochemical and Biophysical Reserach Communications (BBRC) verscheen een artikel van vijf niet-bestaande auteurs. De vijf spookauteurs – zogenaamd verbonden aan de School of Health Sciences van de Griekse Universiteit van Thessalië – beschrijven onderzoek dat wél echt is uitgevoerd. Door obesitas-expert Bruce Spiegelman van Harvard Medical School.

Spiegelman nam contact op met BBRC nadat hij tot zijn verbazing zijn eigen werk beschreven zag door mensen die hij niet kende, die nooit eerder iets gepubliceerd hadden, en die op de universiteit van Thessalië niet bekend waren. Bij BBRC had dat alles geen alarmbellen doen rinkelen.

BBRC, een uitgave van Elsevier, voert de citatieranglijsten in de biofysica aan. Op de website noemt het blad zichzelf het snelste ‘submission-to-print journal’, met slechts drie weken tussen het aanbieden van een manuscript en de online publicatie ervan. Om die snelheid te bereiken, is het peer-reviewproces beperkt. Alleen redacteuren van BBRC zelf beoordelen de aangeboden manuscripten.

Het motief achter het spookplagiaat is raadselachtig. Spiegelman zelf – die niet alleen obesitas onderzoekt aan Harvard maar ook voor zijn bedrijf Ember Therapeutics werkt – denkt dat iemand hem en zijn lab schade wil berokkenen. Het artikel levert niemand academische status of een goede citatiescore op – de auteurs bestaan immers niet. Dus welk ander belang kan er zijn, vraagt Spiegelman zich op de website van Nature af. BBRC heeft het artikel voorlopig teruggetrokken, en overweegt definitieve terugtrekking, meldt de Nature-website verder.