Duister randje aan nieuwe Van Gogh

Vincent van Gogh schreef zelf over de plaats van schildering: „De zon wierp felgele stralen op de struiken en de grond, helemaal als de gouden regen.”

Het schilderij, waarvan de specialisten in het Van Gogh Museum hebben aangetoond dat het om een echte Van Gogh gaat, hangt sinds dinsdag in het museum, voor een jaar. Iedereen kan nu zien dat die felgele stralen en de gouden regen zijn verdwenen: zoals bij zoveel schilderijen van Van Gogh heeft de verkleuring toegeslagen. De lucht in het schilderij bevat heldere kleuren, maar in grond en struiken is het donker naar boven gekomen. In de Beurs van Berlage is een 3d-reproductie van het werk te zien, in de tentoonstelling Van Gogh: My dream experience, met de vermoedelijk oorspronkelijke kleuren, met aanzienlijk meer rood en geel dan in het verkleurde origineel.

Er blijkt nog iets dat de vondst enigszins kan verkleuren. Iets duisters, dat naar voren kwam in een krant, de Frankfurter Allgemeine Zeiting. De altijd goed ingevoerde Duitse journalist Stefan Koldehoff heeft een e-mail in bezit gekregen die namens de huidige eigenaar is verstuurd naar een kunsthandelaar in New York. De mail is uit juni van dit jaar, drie maanden voor de presentatie van Zonsondergang bij Montmajour door het museum. Er staan beweringen in die opzichtig onjuist zijn, slechts bedoeld ter ondersteuning van de genoemde, absurd hoge waarde van het werk: 150 tot 200 miljoen dollar. Voorbeeld? Een voorvader van de huidige eigenaar zou het werk direct bij Van Gogh hebben gekocht.

Je hoeft geen doorgewinterde Van Gogh-kenner te zijn om te weten dat dit onzin is.

De Duitse journalist stelt de vraag of het Van Gogh Museum zich had moeten laten lenen voor hulp aan een dergelijke eigenaar. Want een jaar in het Van Gogh Museum zal de waarde van het werk ten goede komen.

Het museum zegt: wij kregen de gelegenheid deze spectaculaire vondst een jaar te tonen aan het publiek. „We zouden onze missie niet serieus nemen als we die mogelijkheid zouden laten lopen.” En over de eigenaar heeft het museum beloofd geen mededelingen te doen.

En de waardestijging door expositie? Is die er? Kenners zijn verdeeld. Sommigen zeggen dat het stempel van goedkeuring door het museum daarvoor al genoeg is. Een jaar ‘hangen’ is niet meer nodig. Bovendien is het schilderij nu blootgesteld aan publiek debat, wat ook nadelen met zich meebrengt.

Zo kwalificeerde Adriaan van Dis, de schrijver, het schilderij in het goed bekeken tv-programma De Wereld Draait Door als „niet zo mooi”.

Misschien dat deze drie woorden, uitgesproken door een gewaardeerde stem in de culturele wereld, de eventuele waardestijging van een jaar Van Gogh Museum in één keer tenietdoet. Misschien ook niet; geen kenner die het met zekerheid kan zeggen. Want de kunstmarkt kent ondoorgrondelijke wetten.