Advocaten van het monster

De advocaten van Robert M. hoeven even geen grote zaken meer Het verdedigen van de kindermisbruiker viel hen zwaar, blijkt uit een film over de zaak Al vond prinses Beatrix hun werk fantastisch

Een still uit de documentaireDe verdediging van Robert M. Het advocatenkantoor werd bedreigd: waarom zou Robert M. juridische bijstand verdienen?

Verslaggevers

De vraag aan filmmaker Maria Mok was of zedendelinquent Robert M., veroordeeld voor misbruik van 68 jonge kinderen, een eerlijk proces kreeg. Lange stilte. „Nee, dat denk ik niet.”

Het is de vraag die Maria Mok en Meral Uslu dwingend opwerpen in hun documentaire over zijn proces: De verdediging van Robert M. Ze volgden advocaten Wim Anker en Tjalling van der Goot in hun pogingen M. te verdedigen. „Een heldenverhaal”, een ode aan de „vindingrijke” advocaten uit Leeuwarden met „gortdroge humor” en „het hart op de juiste plaats”.

Distantie was er nauwelijks, zegt Uslu: „We hebben het proces echt met z’n vieren meegemaakt.” Het was David tegen Goliath, vindt Mok. Twee advocaten „tegen een machtig OM, de politiek en zo ongeveer de héle Nederlandse bevolking”. Bij het advocatenkantoor kwamen bedreigingen binnen: waarom zou het ‘monster’ Robert M. juridische bijstand verdienen?

Uit onverwachte hoek kregen de advocaten steun. Uslu: „Ik was op een receptie van toenmalig koningin Beatrix ter ere van de president van Turkije. De koningin vroeg waar ik mee bezig was. Toen ik vertelde dat ik een film maakte over de verdediging van Robert M. zei ze meteen dat het fantastisch was dat ze de zaak op zich namen en hun rug recht hielden. Toen ik dat vertelde, glommen de advocaten enorm.”

Juridisch zijn er tijdens de zaak tegen M. merkwaardige dingen gebeurd, vinden de filmmakers. Ouders van de onmondige kinderen kregen spreekrecht terwijl hun dat volgens de wet niet toekwam. De rechtbank besloot het toe te kennen nadat staatssecretaris Teeven op tv had gezegd te verwachten dat de rechters zouden anticiperen op wetgeving die ouders dat recht wel gaf. Mok: „Dat gaat in tegen de scheiding der machten.”

Robert M. gaf vooraf toestemming voor het filmen van zijn rechtszaak, maar is zelf nauwelijks te zien. Zijn stem is vervormd, zijn ogen zijn vaag gemaakt. Uslu: „Deskundigen zeggen dat juist een stem bij slachtoffers traumatische herinneringen naar boven kan halen.” De paar shots waarin hij te zien is, waren noodzakelijk, vindt Mok: „We wilden de setting tonen van de zaak: de rechters, hoe M. de arena wordt binnengebracht en de tenlastelegging aanhoort.” Uslu: „Ik was eerlijk gezegd ook apetrots dat ik hem in beeld had.” Als enige filmploeg kregen Uslu en Mok van de rechtbank toestemming tijdens zittingen te filmen. Toen de advocaat van de ouders protesteerde, kwam de rechtbank daarop terug.

Robert M. niet in trailer

Ouders zagen de film recentelijk: afgesproken is dat Mok en Uslu niet over die bijeenkomst vertellen. Vóór het maken van de film hadden ze al toegezegd M. niet te tonen in trailers, zodat ouders hem niet onverwacht zien. Daarmee houdt het volgens Uslu op. „Natuurlijk is het van belang om zorgvuldig met slachtoffers om te gaan, maar dat mag de persvrijheid niet bedreigen.”

De film gaat alleen over de behandeling van de zaak in eerste aanleg. De advocaten bereiken daar weinig, en Anker vergelijkt zijn cliënt, die het misbruik zelf filmde, met „een bankrover die zijn visitekaartje op de toonbank achterlaat”. In hoger beroep haalden ze op enkele punten hun gelijk, maar desondanks kreeg M. een jaar extra straf: 19 jaar en tbs.

Inmiddels heeft M. gebroken met Anker en Van der Goot en is hij in cassatie gegaan. In een aangrijpende scène blijkt Van der Goot aangedaan door videomateriaal van het misbruik. „Ik heb steeds betoogd dat het niet nodig was dat te zien, omdat het ook is beschreven. Maar ik moet toch toegeven dat het verschil maakt. Zoiets doet iets met je.” Voorlopig geen grote zaken meer, verzucht zijn collega Anker.

Mok: „Deze film draaien was het zwaarste wat we ooit deden. We hebben vaak aangeslagen aan de bar gezeten na het draaien.” Robert M. heeft de film nog niet gezien. Hij krijgt een dvd’tje toegestuurd.