Niets om je voor te schamen

Filmmaakster Sacha Polak liet haar borsten preventief verwijderen Ze maakte er een egodocument over: Nieuwe Tieten De film gaat zaterdag op het Nederlands Film Festival in première

De filmposter van de documentaire Foto Filmdepot

Medewerker Film

Filmmaker Sacha Polak (31) is draagster van het BRCA-1-gen dat borstkanker kan veroorzaken, verloor als baby haar moeder aan die ziekte en kwam als late twintiger voor de vraag te staan of zij haar borsten preventief zou laten verwijderen.

Tot zover de droge feiten. Want opeens kom je voor heel moeilijke vragen te staan. „Het was voor mij eerst te abstract”, zegt Polak. „Het voelde niet alsof er iets in me zat. Er heeft ook nooit iets in me gezeten. Ik heb me verschillende malen op de wachtlijst laten zetten en me er weer af laten halen. Maar als je ouder wordt, is het concreet. Ga ik moeder achterna? Willens en wetens kanker krijgen?”

De documentaire Nieuwe Tieten is het openhartige verslag van al die vragen en twijfels en gaat mee tot in de operatiekamer, waar ze preventief haar borsten laat verwijderen en uit eigen weefsel reconstrueren.

Nu wil iedereen over je borsten praten. Ben je daarop voorbereid?

„Ik zat in een talkshow in België met Frans Bauer en Inge de Bruin, en Inge zei: ‘Respect’. Toen wist ik niet wat ik moest zeggen. En Frans Bauer vond het echt heel, heel leuk wat ik deed. Toen keek ik hem aan en vroeg: ‘Heb je gehoord waar ik het over had?’ En hij zei: ‘Ja, ik ga je retweeten.’ Ik heb niet eens Twitter.”

Het is misschien ook te confronterend. Ik kreeg bij het kijken de neiging aan mijn borsten te voelen.

„Ik wil geen borstkankerwoordvoerder worden. Als deze film op 7 oktober op televisie is geweest, is het voor mij ook klaar. Dat neemt niet weg dat hij vast aan het buitenland verkocht gaat worden en bij ziekenhuizen gaat liggen. Uiteindelijk gaat iedere film een eigen leven leiden.”

Halverwege jouw proces kwam opeens filmster Angelina Jolie met het nieuws dat zij ook haar borsten preventief had laten verwijderen. Wat veranderde dat?

„Het was vooral vreemd om in je eigen cocon aan een film te werken en dan te zien dat het onderwerp wereldnieuws wordt. Ik was in eerste instantie bang dat het zo oud nieuws werd. Aan de andere kant weten mensen nu sneller waarover het gaat zonder dat ik eerst een heel medisch verhaal moet houden. Eerst vonden mensen het misschien wel een heel drastische maatregel, nu lijkt het meer geaccepteerd. Drie jaar geleden had Angelina Jolie mij misschien ook troost gegeven, of kracht. Ik kan me voorstellen dat ze dat nu bij andere jonge vrouwen heeft bereikt.”

Is het anders om over een fictief personage te praten, zoals in je speelfilm ‘Hemel’, dan over jezelf?

„Het blijft een film. Ik probeer een meeslepend verhaal te vertellen, alleen ben ik nu toevallig de hoofdpersoon. En als mensen ‘Hemel’ stom vinden, kwetst me dat ook.”

In een speelfilm ben jij poppenspeler. Verzin je jezelf ook in zeker mate in zo’n egodocumentaire?

„Ja en nee. Maar ik wist in ieder geval niet hoe het zou aflopen. De operatie had kunnen mislukken of ik had hem uiteindelijk niet kunnen laten doen.”

Je beginwoorden: de enige manier om ermee om te gaan is om een film te maken, want ik ben filmmaker.

„Ik was al ongeveer vijf jaar aan het filmen. Naarmate mijn dertigste verjaardag dichterbij kwam, dacht ik: als ik er iets mee wil doen, moet ik nú die film gaan maken en nú die operatie doen. Dat gaf wel druk. Maar de omroep zei: ‘Zie maar of je hem afmaakt’.”

Je filmt ook jezelf niet altijd flatteus.

„Ik ben sowieso niet iemand die zich gaat opmaken voor de camera. Maar uiteindelijk ben ik niet zo heel erg knap in de film [lacht]. Dat vind ik ook niet erg. Want zo is het een jaar van mijn leven geweest. Ik had verwacht meer last van ijdelheid te hebben, maar uiteindelijk interesseerde het me niet zoveel. Er zitten gênante dingen in de film. Misschien schaam ik me gewoon niet snel.”