Dat wordt weer een welles-nietesdebat

Vandaag en morgen verdedigt premier Rutte het kabinetsbeleid voor 2014 Er wordt 6 miljard bezuinigd Twee woorden zullen vaak vallen deze week: lastenverzwaring en nivellering

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

politiek redacteur

Zaterdagavond dacht SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf een belastingdruk van maar liefst 98,6 procent op het spoor te zijn. Na een paar dagen studeren op de kabinetsplannen kwam hij tot een lagere, maar nog altijd aanzienlijke belastingdruk: 85 procent. Niet over het hele salaris van 50.000 euro dat hij als rekenvoorbeeld koos, maar over het deel dat iemand boven de 30.000 euro verdient.

Neem een alleenverdienende vader met drie kinderen – het voorbeeld van de SGP. Als hij 50.000 euro verdient, heeft hij volgens Dijkgraaf maar 3.000 euro meer te besteden dan als hij 30.000 verdient. Absurd, vindt Dijkgraaf.

Politici van de oppositie komen dezer dagen vaker met dit soort schokkende sommetjes. Doel is de kabinetsplannen in een ongunstig daglicht te stellen: de bezuinigingen raken niet alleen de economie, maar ook de individuele burger. Iedereen herinnert zich het protest toen direct na de formatie de gevolgen van de inkomensafhankelijke zorgpremie bekend werden. Onder maatschappelijke druk wijzigde de coalitie de plannen.

Vandaag en morgen verdedigt premier Rutte het kabinetsbeleid voor 2014. De oppositie zal proberen hetzelfde effect te sorteren als toen.

Zijn de kabinetsplannen zo schokkend als de oppositie beweert? Het voorbeeld van Dijkgraaf lijkt te kloppen, maar is niet representatief. Het is de vraag of je (deels) misgelopen regelingen – zoals kindgebonden budget, studiefinanciering en arbeidskorting – tot de belastingdruk moet rekenen. Maar econoom Dijkgraaf is geen neutrale analist.

Lastenverzwaring is momenteel het meest gebruikte wapen op het Binnenhof. Al of niet in één adem genoemd met het al even politiek gevoelige begrip nivellering.

Voordat Dijkgraaf aan het rekenen was geslagen, had CDA’er Pieter Omtzigt al zitten cijferen. Deze econometrist constateerde dat de belastingdruk voor veel mensen komend jaar stijgt van 42 naar 49 procent. De algemene heffingskorting en de arbeidskorting – die beide ervoor zorgen dat je minder belasting betaalt – lopen in de komende jaren terug naarmate er meer wordt verdiend.

Het zijn dit soort uitgekiende berekeningen waarmee oppositiepartijen vandaag, tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, de Miljoenennota van het kabinet zullen aanvallen.

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) toonde zich weinig onder de indruk van de kritiek. Dat de belastingdruk stijgt, ontkent hij niet. Dat is mede het gevolg van de extra ombuigingen van 6 miljard die hij vorige week bekendmaakte en die het begrotingstekort in 2014 moeten beperken. „Het is niet leuk, maar onderdeel van de crisis.”

Dijsselbloem bracht zelf nog de commotie in herinnering rond de inkomensafhankelijke zorgpremie. Die zorgde bij sommigen voor zoveel koopkrachtdaling dat het voorstel verdween. „Toen was de kritiek – niet helemaal onterecht – dat we inkomensbeleid wilden voeren via de zorgpremie. Doe het dan via belastingen, was de boodschap. Dat doen we nu.”

Tegenvallers verdelen is inderdaad per definitie inkomenspolitiek. En dat leidt snel tot commotie, zeker omdat VVD en PvdA anders over nivellering denken. Inzet van het kabinet is dat de middeninkomens zoveel mogelijk worden ontzien. Volgens het Centraal Planbureau daalt de koopkracht van de inkomens tussen 30.000 en 95.000 euro niet of nauwelijks. Het betreft ruim de helft van alle werkenden.

Het CDA, de partij van Omtzigt, lanceerde maandag een tegenbegroting waarbij het tegengaan van lastenverzwaringen centraal stond. De belasting kan omlaag op het moment dat de overheidsuitgaven worden beperkt. Bijvoorbeeld door de lonen van ambtenaren en zorgpersoneel te bevriezen. Ook stelde CDA-leider Sybrand Buma voor om het mes te zetten in de toeslagen die miljoenen gezinnen maandelijks op hun rekening gestort krijgen.

Het zijn zeker maatregelen die effect zullen hebben op de overheidsuitgaven. En goed nieuws voor de belastingbetaler, want die ziet de fiscale druk dalen. Maar de blijdschap daarover zal snel over zijn als blijkt dat zijn salaris wordt bevroren en tal van toeslagen teruglopen of zelfs worden afgeschaft. Minder lastenverzwaringen dus, maar het effect op de koopkracht is niet anders.

Ook de plannen van de oppositie bieden genoeg voer voor sombere rekenvoorbeeldjes.