Bonje in de NVM

Het bestuur en de directie van makelaarsvereniging NVM hebben harde kritiek gekregen, blijkt uit interne stukken.

Regionale afdelingen zeggen dat er niet genoeg voeling is met de eigen leden en dat de aansturing van dochterbedrijven mislukt.

Illustratie Roos Liefting

Het is een brandbrief van zes kantjes die begint met een vraag: „Doen wij als bestuurders en medewerkers van en binnen de NVM ons werk wel goed ten behoeve van de leden?” Afzender: de afdeling Utrecht van de NVM, de grootste makelaarsvereniging van Nederland met bijna vierduizend leden.

De brief aan het algemeen bestuur van december vorig jaar, die in het bezit is van deze krant, schetst een onthullend beeld. De wijze van besturen en communiceren bij de NVM is „ronduit slecht”, er is „verdeel en heers politiek” met dochterbedrijven, actieve leden met kwaliteit „haken af”. Ook Jacques de Koning, opsteller van brief, schrijft om deze redenen te willen stoppen als voorzitter van de afdeling Utrecht. Het enige dat hij er over wil zeggen is dat hij, negen maanden later, nog voor „100 procent” achter de brief staat. Voor verder commentaar verwijst hij naar de NVM.

De Makelaarsvereniging Amsterdam, de grootste afdeling met 500 leden, stuurde het NVM-bestuur ook een brief om de afdeling Utrecht „in grote lijnen” te steunen. Amsterdam vond bovendien dat de NVM „is verworden tot een te log lichaam, met veel te veel medewerkers en ingehuurde externen”.

In de vergadering van de Ledenraad (van 14 december) kwam er bijval van de afdeling Flevoland en de zogenoemde Noordergroep (Drenthe, Friesland, Groningen). Flevoland was het „grotendeels” met de brief eens, maar vond de toon „te negatief”, volgens de interne notulen. De afdeling Haaglanden herkende zich „totaal niet” in de brief, maar vond de toelichting van opsteller De Koning wel aanspreken.

Bedrijfsvoering

De brief toont dat ook binnen de NVM verdeeldheid is over de eigen bedrijfsvoering. De vereniging is eigenaar van huizensite Funda (20 miljoen euro omzet) en grootaandeelhouder van Realworks (6 miljoen euro omzet) dat software voor makelaars levert. De kwestie die de afdeling Utrecht opwerpt is: is de vereniging niet ondergeschikt geraakt aan haar bedrijven? Is de situatie niet onbestuurbaar geworden?

Na jaren van ruzies stapte Realworks eerder deze maand naar de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam. De NVM wilde Realworks verbieden diensten aan concurrerende makelaars te leveren en twee commissarissen vervangen door vertrouwelingen, bleek uit onderzoek van deze krant. Realworks heeft de Ondernemingskamer om een onderzoek gevraagd. Een uitkomst kan zijn dat zij de vennootschap met de NVM ontbindt.

Voor de NVM weegt het belang van de eigen leden zwaarder dan winst maken, zegt het bestuur zelf. „Het is daarbij onontkoombaar dat het soms schuurt” tussen de vereniging en haar bedrijven.

Nee, het vereist „deskundigheid” van de directie van de NVM om de verschillende belangen te „matchen”, concludeert de afdeling Utrecht in haar brief. En NVM-directeur Annie van de Riet en haar managementteam lukt het niet „die zaken” goed te „runnen”.

„Er is vaak sprake van frictie tussen vakvereniging en bedrijf; aandeelhouders- en ledenbelang”, zei voorzitter Eefje Voogd van Makelaarsvereniging Amsterdam, volgens de notulen van de Ledenraad. „De NVM heeft teveel petten op. Niemand kan twee heren dienen. De NVM zou er moeten zijn voor de leden en niet meer dan dat.”

Ook bij Funda is er een lange geschiedenis van conflicten. De tweekoppige directie maakte afgelopen zomer gelijktijdig bekend „een nieuwe uitdaging” te zoeken, kort nadat de NVM volledige controle kreeg door uitgever Wegener als medeaandeelhouder uit te kopen.

Marktleider

VBO, de tweede makelaarsvereniging van Nederland, heeft verder een bodemprocedure tegen Funda aangespannen. Volgens VBO maakt Funda misbruik van haar positie als marktleider door NVM-makelaars privileges op de site te geven. Het woningaanbod van NVM-makelaars wordt bijvoorbeeld altijd bovenaan alle zoekresultaten getoond. Sinds kort vermeldt Funda dat ook, na juridische onderhandelingen met de toezichthouder, de Autoriteit Consument en Markt.

Die voorkeursbehandeling heeft een „keerzijde”, vindt de afdeling Utrecht. Veel makelaars worden lid van de NVM, simpelweg omdat ze dan bovenaan op Funda staan, zeggen leden. Ze accepteren een hoog entreegeld (15.000 euro per vestiging, 7.500 euro voor elke nevenvestiging) en een flinke jaarcontributie. Maar ze hoeven slechts eenmalig 25 euro aan de NVM te betalen per woningadvertentie. Concurrerende makelaars betalen Funda hiervoor 160 euro per jaar.

Kortom: is het NVM-lidmaatschap niet hetzelfde als „professioneel en voordelig” in de „digitale etalage” van Funda willen staan, vraagt de afdeling Utrecht. Zouden kwaliteit en ethiek niet eerder de criteria voor aansluiting moeten zijn? De afdeling ziet al jaren een „naargeestig proces” van „nivellering van de makelaardij”, ook van het „NVM gehalte” binnen de vereniging.

Ook op bestuurlijk niveau kan de NVM verbeteren, volgens de brief. De afdeling Utrecht mist dossierkennis, visie, initiatief en binding met de achterban bij afdelingsvoorzitters en bestuursleden. De vereniging (begroting 12,5 miljoen euro) wordt immers aangestuurd door makelaars, geen professionals.

Faillissementsfraude

Illustratief is de affaire rond bestuurslid René Klotz die onlangs definitief terugtrad, na publicaties in deze krant. Een oud-partner verdenkt Klotz van faillissementsfraude en zegt voor tonnen gedupeerd te zijn. Klotz ontkent en vecht het geschil via de rechter uit. NVM-voorzitter Ger Hukker moest erkennen dat Klotz’ benoeming „niet zuiver” was verlopen. Ook bleek hij bij Klotz’ aantreden al gewaarschuwd, maar hij had het dossier „in de vensterbank” gelegd om objectief te blijven.

Het is tijd dat de leden weer „trots” op de vereniging zijn, staat in de brief van de afdeling Utrecht. Te beginnen op het hoofdkantoor in Nieuwegein, het Bureau. Het bestuur zou de directie moeten opdragen een cultuur van „vertrouwen en werkplezier” op het hoofdkantoor te creëren.

De directie vormde zelf namelijk een van de „belangrijkste aandachtspunten”, blijkt uit ‘medewerkerstevredenheidsenquêtes’ die in het bezit zijn van deze krant. Bijna de helft van het kantoor had in 2011 geen vertrouwen in NVM-directeur Van de Riet en haar team. Vorig jaar scoorde de directie al iets beter, mogelijk ook omdat kritische medewerkers zijn vertrokken, zeggen bronnen. Veel medewerkers vonden de aansturing nog altijd niet duidelijk, met name de afdeling ledenservice niet.

Sinds een grote reorganisatie in 2009, waarbij circa 30 medewerkers verdwenen, heerst er een angstcultuur op het Bureau, zeggen bronnen die anoniem willen blijven. De ruimte voor interne kritiek onder de huidige 70 medewerkers zou beperkt zijn. Bij De NVM Cultuurshow, het Kerstcabaret van vorig jaar, maakte een bestuurslid een grap over de nieuwe directieauto van Van de Riet. Hoe kon de vereniging zich in deze tijden toch die champagnekleurige Mercedes E-klasse veroorloven? De zaal viel even stil.

Maar de enquêtes onder het personeel schetsen ook een positief beeld. Al met al zegt de meerderheid, 85 procent, tevreden te zijn bij de NVM te werken en 75 procent is tevreden over de NVM zelf. Het hoofdkantoor is halverwege een ‘cultuurtraject’ van vijf jaar om de werkverhoudingen te verbeteren.

Volgens de afdeling Utrecht kan het sneller. In maximaal „1 tot 2 jaar” moet het mogelijk zijn een „gezond klimaat” te creëren. Het belangrijkste advies in de brief aan het bestuur: verkoop Funda en Realworks. De geschatte opbrengst zou „een kleine 100 miljoen euro zijn”. Holding, directie en bureau kunnen in omvang krimpen. Er komt „veel meer rust en een open spel in hoe wij met elkaar omgaan”. En het belangrijkste: „Het zal binnen de Vereniging weer primair gaan om het vak van makelaar.”