Beste middel tegen wratten? Dat is niets doen

Een derde van de kinderen op de basisschool heeft wratten op handen of voeten. Ze gaan er zelden voor naar de dokter.

Wratten op de handen verdwijnen even goed na behandeling met vloeibare stikstof als met monochloorazijnzuur. Het sterke zuur veroorzaakt alleen minder pijn en heeft lichtere bijwerkingen.

Maar heel goed zijn beide therapieën niet: krap de helft van de patiënten is na drie maanden behandelen van zijn wratten verlost. Eigenlijk werkt afwachten ook heel goed. „De helft van alle kinderen met wratten heeft die na een jaar niet meer. Bij gezonde mensen verdwijnen wratten vanzelf”, zegt huisarts Sjoerd Bruggink. Hij promoveert vandaag in Leiden op een wrattenproefschrift.

Wratten zijn doodgewoon, vooral bij kinderen. Ze zitten op handen of voeten. Een derde van alle basisschoolkinderen heeft er een of meer. Dat zagen Bruggink en zijn mede-onderzoekers bij wrattenonderzoek op basisscholen in Leiden en omstreken. Een jaar later bekeken ze de handen en voeten van ruim 1.000 van de eerder onderzochte 1.565 kinderen opnieuw.

Nog steeds had ongeveer een derde van de kinderen wratten, maar het waren meestal andere wratten bij andere kinderen. Duidelijk was dat in klassen waar kinderen een jaar eerder al wratten hadden meestal meer kinderen wratten hadden gekregen. En wratten zijn ook duidelijk binnen gezinnen te vinden.

„Het idee bestaat dat wratten vooral worden doorgegeven via zwembaden en sportzalen”, zegt Bruggink. „Maar het gezin en de klas zijn als verspreidingsbron belangrijker. Dat is ook wel begrijpelijk, want daar is een kind veel vaker dan in een zwembad.”

Wratten zijn een woekering van huidcellen, veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Er bestaan ruim 150 subtypen HPV. In vier van de vijf hand- en voetwratten, vond Bruggink, groeien de subtypen 1, 2, 27 of 57. De overige eenvijfde van de wratten worden veroorzaakt door 20 zeldzamer subtypen.

Meer dan de helft van de ouders weet niet dat hun kind wratten heeft, bleek uit het onderzoek. Ongeveer een vijfde van de kinderwratten worden met huismiddeltjes bestreden – wrattentinctuur en wrattenpen. En nog eens eenvijfde gaat naar de huisarts. Ouders weten dus wel dat wratten vanzelf overgaan. En voor de huisarts valt de wrat in de categorie ‘kleine kwalen’. Bruggink: „Iemand die met een wrat bij de huisarts komt, heeft er meestal last van. De wrat is hardnekkig, of hij zit op een vervelende plek. Maar het gebeurt ook dat kinderen worden gepest met hun wratten.”

De huisarts laat iemand met een wrat vaak op het wrattenspreekuur komen. Dan is er een thermosfles met koude, vloeibare stikstof in de praktijk. Een wattenstaafje gaat in de koude vloeistof, komt er dampend uit en wordt op de wrat gedrukt. Hoe fermer en langer dat gebeurt, hoe beter het resultaat, maar hoe groter de koudeblaar (vergelijkbaar met een brandblaar) wordt die ontstaat. Salicylzuur, dat ook nog veel tegen wratten wordt gebruikt, kwam er in Brugginks onderzoeken steeds vrij slecht van af.

Bruggink: „We zochten een alternatief dat net zo goed is als stikstof, maar minder bijwerkingen heeft. We kwamen uit bij monochloorazijnzuur. Dat wordt door sommige specialisten al gebruikt.” Brugginks onderzoek liet zien dat het tegen handwratten een prima alternatief is.

Bij voetwratten is monochloorazijnzuur de effectiefste therapie. Bruggink: „Onze publicatie erover moet nog verschijnen, dus er staat nog niets over monochloorazijnzuur in reviews over richtlijnen. Maar in de buurt van Leiden, waar we het onderzoek deden, gebruiken huisartsen het al volop.”