Ook de zwakkeren kunnen gerust zijn, de verzorgingsstaat verdwijnt heus niet

De klassieke verzorgingsstaat zou gaan verdwijnen, maar volgens Floor Rusman

is dat helemaal niet het geval.

‘De klassieke verzorgingsstaat verdwijnt”, zei koning Willem- Alexander in de Troonrede. Dat is groot nieuws: de verzorgingsstaat stond sinds de Tweede Wereldoorlog voor vooruitgang en beschaving. En nu? Gaan we terug naar een nachtwakersstaat?

Maar uit de kranten rijst een ander beeld. De Telegraaf schreef afgelopen weekend dat de belastingdruk voor de hogere inkomens stijgt van 52 tot 59 procent over de top van hun inkomen; het leidde op de Telegraaf-site onmiddellijk tot reacties als: ‘Waarom zou je nog je best doen? Je mag toch het grootste deel weer inleveren.’

En ook Elsevier ageert tegen de hoge lastendruk en de uitgebreide sociale voorzieningen. Vorige week verscheen een artikel over nivellering in de verzorgingsstaat. Korte samenvatting: de hoogste inkomens hoesten het grootste deel van de belasting op, de laagste inkomens ontvangen het meest. Het blad maakt zich hier duidelijk kwaad over: er vallen woorden als ‘pamperen’, ‘geldinfuus’ en ‘tentakels van de verzorgingsstaat’. Nu wekken dit soort termen nogal snel mijn ergernis, maar dit artikel zette me aan het denken – vooral het gedeelte over de huur-, zorg- en kindertoeslag, die in totaal aan 6 miljoen huishoudens worden toegekend.

Ik krijg, zonder dat ik daarom gevraagd heb, elke maand zorgtoeslag. Natuurlijk, ik ben er blij mee, maar heb ik het nodig? Ik zou best wat bescheidener boodschappen kunnen doen, een biertje minder kunnen drinken en mijn zorgpremie helemaal zelf kunnen betalen.

Het voor ons zo vanzelfsprekende recht op uitkeringen en toeslagen is nog maar zo’n zestig jaar oud. In de jaren vijftig kreeg premier Willem Drees brieven van mensen die niet hun hele uitkering hadden opgemaakt en de rest wilden teruggeven. Geen calculerende burger zal het nu in zijn hoofd halen de toeslag terug te storten.

Nog een ander voorbeeld van steun voor de zwakkeren. Het afgelopen jaar ben ik een dag meer gaan werken. Ik moet nu relatief veel meer belasting betalen, waardoor de netto inkomenstoename bescheiden is. Als ik een sociale huurwoning had gehad, was ik ook mijn huurtoeslag kwijt geweest – ik zit nu net boven de inkomensgrens.

Er wordt door dit kabinet nog een hoop genivelleerd. Ten eerste heb je, ook als je het niet echt nodig hebt, recht op allerlei toeslagen. Ten tweede zijn zowel de inkomstenbelasting als de toeslagen inkomensafhankelijk. Hoezo einde van de verzorgingsstaat?

Floor Rusman is redacteur en columnist van nrc.next.