In de top-10 van onze versie van de wereld

We zijn het op drie na gelukkigste volk ter wereld, zo wees het World Happiness Report van de Verenigde Naties twee weken geleden uit. En vorige week bleek uit de Global Dynamism Index van accountantsconcern Grant Thornton dat we het op drie na beste vestigingsklimaat voor ondernemingen hebben.

Net bekomen van de duikeling naar de achtste plaats op de ranglijst van meest concurrerende economieën van het World Economie Forum, zetten we ons schrap voor de publicatie van alwéér een ranglijst: die van het Britse Legatum Institute. In deze Prosperity Index stonden we vorig jaar op de achtste plek. Nadat we overigens dit voorjaar nog de vierde plaats bezetten op de Human Development Index van, alweer, de Verenigde Naties. Aan al deze ranglijsten, die ongetwijfeld naar eer en geweten worden gemaakt, valt één ding op: het zijn eigenlijk altijd dezelfde landen die de kopposities bezetten.

De typische top-10 bestaat vaak uit onszelf, Australië, Oostenrijk, Canada, Nieuw Zeeland, Ierland, de VS en onvermijdelijk de Scandinavische landen. Met hier en daar een vreemde eend.

Het is eigenlijk zo voorspelbaar dat je de meeste lijsten bijna theoretisch zou kunnen ontwerpen. En dat heeft iemand inmiddels ook gedaan.

Blogger Douglas Muir van de site fistfulofeuros.net reageerde vier jaar geleden op de toenmalige Legatum-welvaartslijst met de volgende, gekscherende methodiek, die wel wat weg heeft van de handleiding van een internationaal gezelschapsspel. Het gaat als volgt:

Elk land begint met 20 punten, waar de volgende bewerking op wordt toegepast:

+ 10 als je in Europa ligt

+ 6 voor Noord-Amerika

- 10 in het geval van Afrika

- 3 als je de evenaar raakt

+3 als je grotendeels boven of onder de breedtegraad van 45 graden ligt

+ 1 daar bovenop als je er geheel boven of onder bent

+ 1 als je klein bent (minder dan 260.000 vierkante kilometer)

+ 1 daar bovenop als je zeer klein bent (minder dan 13.000 vierkante kilometer)

- 5 als je niet aan zee grenst

+ 2 als je al bestond vóór 1960

+ 5 als je een voormalige kolonie bent die voornamelijk wordt bewoond door mensen van Europese afkomst

- 1 als je overwegend islamitisch bent

De uitkomst komt vaak aardig overeen met de typische bestaande ranglijst, die hierboven al werd omschreven. Nederland staat bij de groep bovenste landen, met 37 punten. Oeganda bungelt onderaan met 2 punten. Maar, zo kun je tegenwerpen, rekent blogger Muir hier niet uiterst bevooroordeeld naar die uitkomst toe? Inderdaad, dat is ook onderdeel van de grap. Maar misschien doen veel van de bestaande ranglijsten in wezen wel hetzelfde: onze, westerse definitie van welvaart en welzijn, van geluk, vrijheid en de noodzaak van concurrentie wordt losgelaten op de rest van de wereld.

Daarmee komen we op de vraag of die definitie universeel zou moeten zijn of niet. Grotendeels wel: de westerse samenleving kan in veel gevallen worden beschouwd als een best practice. Maar voor nuances, of wat mensen plaatselijk belangrijk vinden, is weinig ruimte. Onze internationale ranglijsten vormen de wereld naar ons evenbeeld. En dat is wel goed je te realiseren als de volgende lijst, onvermijdelijk, het nieuws haalt.

Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze column over economische ontwikkelingen.