De Mozartzaal? Ik ben dement, maar niet gek

‘DementieEnDan’ (AVRO)

Zoals aangetoond met enkele beelden in RTL Late Night (dat overigens steeds beter in de wedstrijd lijkt te komen), hebben zenders uit vele landen al aandacht besteed aan de Hogeweyk in Weesp. Alleen in Nederland was het experiment met een dorp voor demente bewoners in zeven verschillende leefstijlen - van Goois tot volks - nog niet zo sterk tot de media doorgedrongen.

Daar komt deze week radicaal verandering in, want in de Week van de Dementie zien we in veel programma’s aandacht voor de vraag hoe je het best kunt omgaan met Alzheimerpatiënten en andere dementerenden. De belangrijkste bijdrage is de tweedelige documentaire DementieEnDan (AVRO).

Regisseur Ireen van Ditshuyzen zat zondag bij Jinek (KRO/NCRV) met de vrouw van een van haar hoofdpersonen, terwijl Humberto Tan gisteren weer andere betrokkenen bij de Hogeweyk ontving. En in Labyrint (NTR/VPRO) lieten wetenschappers de plaque op de hersenen zien, die mogelijk verantwoordelijk is voor de ziekte. Of juist niet, dat moet nader onderzocht.

Het brein van een die ochtend overleden geestelijke, die meedeed aan een grootscheeps onderzoek onder nonnen, monniken en priesters, dus zonder lastige nabestaanden, werd voor de camera in plakjes gesneden.

De toon van de documentaire van veteraan Van Ditshuyzen is totaal anders. Ze filmde in haar lange loopbaan al eens eerder dementerenden en hun partners gedurende een periode van meerdere jaren, voor het drieluik Vergeten (KRO), in 1995 bekroond met een Zilveren Nipkowschijf.

Ook DementieEnDan is een film over mensen, niet over een ziekte. De hoofdpersonen zijn ontwikkelde mensen met een brede belangstelling. De een was wis- en natuurkundige, de ander volgt de beurskoersen op de voet. Maar de echte ster is Mary Ann van der Brug, een volgens de eindtitels inmiddels overleden pianiste en docente. Ze speelde nog steeds vlekkeloos Schumann en Beethoven, maar wist niet meer wie de componisten zijn of wanneer ze geleefd hebben. Het moment kwam naderbij dat ze niet meer thuis zou kunnen blijven wonen.

In de slim geconstrueerde film gaan de multidisciplinaire besprekingen van het Alzheimercentrum van VUmc toevallig net over de patiënten die we volgen. We zien hun hersenscans en horen hun prognose.

De film gaat over zorg en zorgvuldigheid, maar laat de harde werkelijkheid ook zien. Tegen het einde van aflevering 1 wordt mevrouw Van der Brug met veel egards ontvangen voor een eerste kennismaking met de Hogeweyk. Iedereen doet zijn best haar niet op te jagen, natuurlijk hoeft ze er niet meteen te blijven, we willen alleen even het theaterplein en de Mozartzaal en de lichtgevende fontein laten zien. Is dat niet prachtig? Iedereen is hier van goede wil.

Maar deze patiënt is niet gek en ruikt wat haar boven het hoofd hangt. In een schitterende scène gooit ze alles in de strijd om niet verlaten te worden. Net als de mensen om haar heen, inclusief de filmploeg, weet ze dat het toch gebeuren gaat.