De comeback van Al Shabaab

De situatie rond de gijzeling van een winkelcentrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi is onduidelijk Volgens de regering zijn „bijna alle gijzelaars” vrij De aanslag is a-typisch voor Al Shabaab

Een Keniaanse militair bij winkelcentrum Westgate, gisteravond. Foto Reuters

Correspondent Kenia

Bij een poging het door Al Shabaab belegerde winkelcentrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi te ontzetten is gisteravond brand uitgebroken. Zaterdag werden meer dan duizend mensen gegijzeld in winkelcentrum Westgate. Bij de aanslag kwamen tot gisteravond zeker 68 mensen om het leven, onder wie een 33-jarige Nederlandse vrouw.

Volgens de Keniaanse overheid waren „bijna alle” gijzelaars bevrijd en werden drie gijzelnemers gedood, maar de situatie bleef onduidelijk.

Een minister ontkende berichten dat de leider van de groep een vrouw zou zijn. Volgens hem hadden enkele gijzelnemers zich als vrouw verkleed om de bewakers van het winkelcentrum om de tuin te leiden zodat ze konden binnenkomen zonder te worden onderzocht op wapens.

Explosies en geweervuur

Na twee eerdere pogingen de gijzelaars te ontzetten begon gisteren rond het middaguur een grote actie waarbij tientallen Keniaanse militairen het gebouw binnengingen en er regelmatig explosies en geweervuur te horen was. De gijzelnemers zouden zich ophouden in een bank op de begane grond achter kogelwerend glas. Het Keniaanse leger ging met een granaatwerper naar binnen, vermoedelijk om het glas te breken.

Volgens een bron bij de Keniaanse politie zijn veel van de aanvallers buitenlanders. Het ministerie van Binnenlandse Zaken meldde dat enkele buitenlanders op de luchthaven van Nairobi waren gearresteerd. Volgens een onbevestigd bericht van CNN zou een van de arrestanten een Nederlander zijn met Arabische namen. De Nederlandse ambassade in Nairobi kon dit bericht niet bevestigen.

Aanval verenigt partijen

Kenia is sinds de omstreden verkiezingen in maart verdeeld geraakt op basis van regio’s en stammen, maar de terreuractie in het chique winkelcentrum Westgate lijkt het land weer te hebben verenigd. Oppositieleider Raila Odinga en president Uhuru Kenyatta gingen gezamenlijk naar het ziekenhuis om gewonden een hart onder de riem te steken. In het centrale Uhuru-park stonden lange rijen mensen die bloed wilden doneren voor de slachtoffers. Duizend mensen meldden zich om psychiatrische bijstand te bieden aan bevrijde gijzelaars. En bij een inzameling voor familieleden van de slachtoffers werd door middel van het mobiele telefoonsysteem om geld over te maken binnen korte tijd een half miljoen Keniaanse dollar ingezameld.

Vicepresident William Ruto, die bij het Internationale Strafhof in Den Haag terechtstaat wegens misdaden tegen de menselijkheid tijdens verkiezingsgeweld in 2007 en 2008, kreeg van de rechters toestemming om naar huis te reizen om te helpen bij de gijzelingsactie. De zaak tegen hem werd door de rechters van het Strafhof voor een week vertraagd.

Succesvol in Kenia

Al Shabaab, de aan Al-Qaeda gelieerde terreurgroep die de actie heeft opgeëist, heeft de laatste jaren aan kracht ingeboet en controleert veel minder gebiedsdelen in Somalië dan ruim een jaar geleden, met dank aan de inspanningen van Oegandese en Keniaanse militairen. De groepering richtte zich met aanslagen daarom op Oeganda, Ethiopië en Kenia.

In Oeganda wisten aanhangers van Al Shabaab op de avond van de finale van het WK voetbal in 2010 aanslagen uit te voeren op televisiekijkers in bars, waarbij 79 mensen omkwamen.

De afgelopen twee jaar hebben in Kenia tientallen kleine aanslagen plaatsgevonden, waarbij in totaal zeker vijftig mensen werden gedood. De meeste aanslagen werden vrij knullig uitgevoerd met zelfgemaakte bommetjes. Zowel de slachtoffers als de daders waren altijd Kenianen.

De aanslag afgelopen weekend is van een geheel ander kaliber. Westgate is vermoedelijk het best bewaakte winkelcentrum van Kenia. Vooral buitenlanders waren het doelwit. De aanval lijkt goed en lang geleden te zijn voorbereid. Bij de gijzelingsoperatie in Westgate zijn naar verluidt verscheidene Somaliërs betrokken.