Blad met mening zoekt lezer met tijd

Het gaat niet goed met de opiniebladen, blijkt uit cijfers van HOI. Hoofdredacteuren zoeken een eigen oplossing.

illustratie Milo

De inzakkende losse verkoop, de crisis op de advertentiemarkt: nadert nu echt het einde van het opinieblad? „Dat wordt al meer dan twintig jaar beweerd”, zegt Xandra Schutte, hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer. „Dat is geen nieuws. Er blijft zeker ruimte voor bladen die onderscheidend zijn. Maar de dalende oplagen zijn zorgelijk. Het zou mooier zijn als de sector gezond zou zijn.”

De Groene is het enige opinieblad dat de afgelopen jaren een (lichte) stijging van de oplage wist te boeken. Dat bleek vanochtend opnieuw in de cijfers over het tweede kwartaal van oplage-instituut HOI. De Groene had een betaalde oplage van 19.600, 4 procent meer dan in 2012. Elsevier daalde 7 procent naar 105.000. HP/De Tijd had een oplage van 25.800, 2 procent minder, en Vrij Nederland 36.500, een daling van 15 procent.

Bij de dagbladen houden de landelijke kwaliteitskranten hun betaalde oplage (print plus digitaal) redelijk op peil. De regionale kranten verliezen weer. En De Telegraaf daalde 9 procent naar een betaalde oplage van 479.000.

De vier belangrijkste opinietijdschriften van Nederland zijn in tien jaar 20 procent van hun oplage kwijtgeraakt. In 2002 verkochten ze samen 237.000 bladen per week. Vorig jaar verspreidden de vier 192.000 exemplaren (zonder de heel goedkope proefabonnementen).

Die dip is misschien wel logisch. Allereerst is daar de concurrentie van internet. Veel mediaconsumenten halen tegenwoordig hun mening over de politiek, het bedrijfsleven of de kunst liever van GeenStijl dan van een gerespecteerd opinieblad. Lezers hebben minder geld over voor betaalde (papieren) media en stappen over naar gratis websites. En adverteerders volgen. Bij Elsevier komt nu 30 procent van de omzet van reclame; vijftien jaar geleden was dat nog de helft.

De opinietijdschriften hebben bovendien een derde probleem. Van alle publieksbladen lijden zij het meest onder de uitdijende dagbladen. Die hebben hun eigen problemen op de lezers- en advertentiemarkt maar een weekendeditie van een landelijk dagblad biedt voor veel mensen nog steeds genoeg achtergrondartikelen, reportages en opinie om af te zien van een opinieblad.

De vier opinietijdschriften weigeren echter het hoofd in de schoot te werpen. Zij geloven allemaal dat ze kunnen scoren met lange, goed geschreven journalistieke verhalen. En daarnaast hebben zij elk hun eigen oplossingen om de crisis te overleven. Elsevier bouwt zijn merk uit met een maandblad, boeken, evenementen. HP/De Tijd beperkt de kosten met een rompredactie – slechts één hoofdredacteur stuurt uitsluitend freelancers aan. Vrij Nederland wil meer digitale abonnementen verkopen en De Groene heeft alle ‘leukigheid’ geschrapt en groeit in zijn niche.

Bronnen: oplage: HOI 2013Q2 / bereik: NOM Print Monitor 2012-II/2013-I.