Angela Merkel polst SPD over ‘grote coalitie’

De top van de liberale FDP is opgestapt. Intussen zoekt Merkel een coalitiepartner.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft gisteren kort gesproken met SPD-voorzitter Sigmar Gabriel over de mogelijkheden voor een ‘grote coalitie’. De huidige coalitiepartner van Merkel, de FDP is na de verkiezingen van zondag uit het parlement verdwenen. De SPD liet weten pas verder te willen praten na de partijbijeenkomst van de partij komende vrijdag. Zowel Sigmar Gabriel als lijsttrekker Peer Steinbrück benadrukte gisteren dat een coalitie van CDU en SPD „geen automatisme” is.

De SPD heeft slechte herinneringen aan zo’n coalitie. Bij de verkiezingen in 2009 werd de partij daarvoor afgestraft door de kiezer. Gabriel, zelf voorstander van een grote coalitie, wil de partij „de komende weken en maanden” de tijd geven. Hij sluit niet uit dat een tweede partijcongres nodig is over een eventueel coalitieakkoord.

Gabriel wordt geconfronteerd met veel weerstand binnen de eigen gelederen. De partij kreeg 15,8 procentpunten minder stemmen dan de CDU. Als kleinste partner in een coalitie bestaat de vrees ondergesneeuwd te raken. De partij mag geen kruiwagen worden voor slechte politiek, zei Hannelore Kraft, de populaire minister-president van deelstaat Noordrijn-Westfalen.

De vraag is of er een alternatief is. Merkel zou kunnen uitwijken naar de Groenen. Ze zei gisteren dat ze nog niet heeft gesproken met die partij. Maar ze voegde eraan toe: „dat sluit verdere contacten niet uit”. Met name Merkels Beierse zusterpartij CSU voelt weinig voor een coalitie met de Groenen. De partij worstelt met zichzelf na het slechte verkiezingsresultaat.

Merkel benadrukte gisteren dat Duitsland „een stabiele regering” nodig heeft. „We hebben nog een groot aantal problemen op te lossen”, aldus de bondskanselier. Ook zei ze dat de Duitse Europa-politiek ongewijzigd wordt voortgezet. Mede daarom sluit ze de mogelijkheid uit van een minderheidsregering van de CDU en haar Beierse zusterpartij CSU, die een sterke eurosceptische vleugel heeft.

Een bijkomend probleem is dat de CDU geen meerderheid heeft in de Bondsraad, de Duitse Eerste Kamer die wordt gevormd op basis van regeringscoalities in de deelstaten. De sociaal-democraten zitten in veel deelstaten in de regering, in de meeste gevallen als grootste partij in een coalitie met de Groenen. Van de 69 zetels in de Bondsraad zijn er 36 voor een coalitie waarin de christen-democraten niet vertegenwoordigd zijn.