Zet een ijskoude badmuts op tegen een kaal hoofd

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

REdacteur wetenschap

Haaruitval door chemotherapie bij kankerpatiënten kan voorkomen worden door de hoofdhuid van deze mensen te koelen. De angst dat dit zou leiden tot extra uitzaaiingen van de tumor in de hoofdhuid, is ongegrond. Dat blijkt uit onderzoek van Corina van den Hurk, die bij het Integraal Kankercentrum Zuid werkt. Ze promoveerde vorige week in Leiden op het onderwerp.

Om de tumor te laten slinken krijgen kankerpatiënten vaak geneesmiddelen die snel delende kankercellen doden. Omdat ook haarwortelcellen snel delen worden die ook geraakt door de chemo. Daardoor kunnen patiënten na de behandeling last van haaruitval krijgen of zelfs helemaal kaal worden.

Hoofdhuidkoeling voorkomt in de helft van de patiënten ernstige haaruitval na een chemokuur, zo blijkt uit het onderzoek van Van den Hurk.

Dat het niet bij iedereen werkt komt doordat de haarstructuur per persoon kan verschillen en ook de chemotherapie niet in ieder ziekenhuis gelijk is, zegt Van den Hurk. „Bij mensen van Afrikaanse of Aziatische origine kan de koeling niet goed werken doordat kroeshaar of dik, stug haar de hoofdhuid isoleert. Dat is deels op te lossen door het haar vooraf nat te maken.” Daarnaast zijn er ook mensen die zo’n sterke interne kachel hebben, dat de hoofdhuid niet voldoende afkoelt. En per ziekenhuis verschilt de snelheid waarmee het infuus met chemotherapie wordt toegediend. Bij een langzame infusie bleek het resultaat van hoofdhuidkoeling beter.

„Artsen en verpleegkundigen onderschatten hoe belangrijk het is voor patiënten om hun haar te behouden. Uit enquêtes blijkt dat patiënten kaalheid steevast zien als de vervelendste bijwerking van de chemotherapie”, zegt Van den Hurk. Door een kaal hoofd valt onmiddellijk op dat zij kankerpatiënt zijn.

De meeste koelapparaten in Nederlandse ziekenhuizen zijn gedoneerd door stichting Roparun. Dat heeft ertoe geleid dat er nu in 76 ziekenhuizen zulke apparaten staan. Maar ze worden nog niet ten volle benut, zegt Van den Hurk. „Met name vrouwen zouden uit esthetisch oogpunt moeite hebben met haarverlies, maar gedurende het onderzoek zagen we dat er ook steeds meer mannen zich aanmeldden. Een ervan zei: als je niet kaal hoeft te worden, waarom zou je daar dan voor kiezen?”