...zal ook Europa belasten

Meer dan ooit waren de Duitse verkiezingen ook Europa’s verkiezingen. Berlijn was de afgelopen jaren allesbepalend in het bestrijden van de eurocrisis en zal dat de komende jaren blijven. Het is Duitsland dat met miljarden euro’s van de eigen belastingbetalers aan de zuidelijke landen meer dan enig andere lidstaat het begrip Europese solidariteit inhoud geeft.

Solidariteit met een prijs, want in ruil voor de hulp worden forse hervormingprogramma’s van Europese lidstaten als Griekenland, Spanje en Portugal geëist. Door deze directe bemoeienis met nationale begrotingen heeft de Europese Unie een politieke metamorfose ondergaan.

Het ongemak van de Duitsers met hun rol als betaalmeester blijkt uit de populariteit van de anti-Europese Alternative für Deutschland. De partij is met 4,7 procent van de stemmen heel dicht bij de kiesdrempel gekomen. Hoewel niet in de Bondsdag vertegenwoordigd betekent de opkomst van de AfD dat de potentiële coalitiepartners het kritische Europa geluid niet kunnen negeren. Dit zal van invloed zijn op de Europese Unie als geheel.

Het afgelopen half jaar was er in afwachting van de Duitse verkiezingen al sprake van stilstand in Europa. Nieuwe noodprogramma’s voor zuidelijke landen hebben zich reeds aangediend. Maar ook de volgende stap op weg naar een volledige Europese Bankenunie wacht op Berlijn. De roep in Duitsland om de completering van de Bankenunie alleen tot stand te brengen met behulp van een wijziging van het Europees Verdrag, en dus na een lange politiek heikele procedure in vele lidstaten, zal na de uitslag van gisteren zeker niet minder worden.

Europa kan zodoende te maken krijgen met een assertiever Duitsland voor zover het verdere integratie betreft. Bondskanselier Merkel heeft al laten weten dat ook zij kritisch wil kijken naar de verdeling van bevoegdheden tussen Brussel en de lidstaten. Ook Duitsland dus. Met de over heel Europa aanzwellende euroscepsis worden het nog zware tijden voor de Europese Unie.