Vernederd Ajax zoekt nu naar een zielenknijper

Keeper Kenneth Vermeer is niet de enige Ajacied die met zijn ziel onder de arm loopt. Is Frank de Boer ook mental coach?

Of Edwin van der Sar, commercieel directeur van Ajax, ook nog wel eens aan tafel zit bij voetbaltechnisch overleg? Natuurlijk, zei Johan Cruijff vorige week in Barcelona, toen hij nog eens uitlegde dat „regels niet bestaan” bij de „voetbalmensen” die het onder zijn auspiciën voor het zeggen hebben bij Ajax. „Als er een keeper moet komen, haal je toch Van der Sar aan tafel? Die heeft twintig jaar in een goal gelegen.”

Inzake Kenneth Vermeer zal Ajax-trainer Frank de Boer niet gesouffleerd hoeven worden door een expert. Zo evident waren gisteren de fouten in de wedstrijd tegen PSV en de blunder die een 4-0 afstraffing inleidde. Al weken is de huidige doelman van Ajax een onzeker element in de toch al wankelmoedige ploeg. Hij stond al onder druk, nu moet hij serieus vrezen voor zijn plek. Want Vermeer kost Ajax punten.

Met hem op doel won Ajax drie titels op rij. Toch, als Ajax zwak is, zoals nu, is Vermeer niet de stabiele goalie. Exit Vermeer? „Als dat zo zou zijn, zeg ik het hier niet voor de camera”, zei De Boer tegenover Fox. Later sprak hij van een „fantastische keeper”. Maar: „Het zal wel in zijn hoofd zitten.”

Gekwetste ziel

Vermeer dus, de meest gekwetste ziel van Ajax. Er zijn er meer die het moeilijk hebben. Aanvaller Viktor Fischer, weer terug in de basis, liet zich in de eerste helft gaan met geforceerde eigengereidheid en kansarme schietpogingen. De speelsheid, de glimlach en het wufte haar zijn verdwenen bij de Deen, die vorig seizoen, zijn debuutjaar, indruk maakte. Maar ja: hij is pas 19.

En Niklas Moisander. Zeker hij, als vice-aanvoerder, zou naast nieuweling Stefano Denswil een rots in de branding moeten zijn. Maar gisteren deed hij in de opbouw de raarste dingen. Het momentum dat Ajax had in de eerste minuten gaf hij weg met een pass, zo in de voeten van de tegenstander. Uit de snelle tegenaanval miste PSV’er Ola Toivonen na – laat het niet onvermeld zijn – een goede ingreep van Vermeer.

Maar bij de corner die volgde, grabbelde Vermeer voor het eerst. Het zit de doelman ook niet mee. Woensdag speelt Ajax voor de beker tegen FC Volendam. Cillessen keept altijd in het bekertoernooi, een soort van tegemoetkoming van De Boer aan het grote keeperstalent. Wellicht is Vermeer straks zelf de man die het bekertoernooi ‘doet’. „Jas-per Cil-les-sen, la la la la la”, galmde vorige week door een leeg Camp Nou, tijdens de training voor het Champions League-duel met Barcelona. Een supporter die het kennelijk niet ziet zitten in Vermeer. Wat zou dat met een doelman doen? Normaal gesproken: niets. Een doelman is vaak vaste waarde, onomstreden.

Maar De Boer laat al weken doorschemeren dat het krediet van Vermeer opraakt. Ongewild, in al zijn lovenswaardige eerlijkheid richting pers, zaagt hij aan de stoelpoten van zijn eerste keeper. Hij corrigeerde Vermeer eerder deze maand, toen hij zei dat hij tegen FC Groningen (1-1) wel degelijk geblunderd had. Vermeer zelf vond het niet meer dan een fout. En vorige week zei de coach dat Vermeer „voorlopig” eerste keeper is. Het getuigt niet van een rotsvast vertrouwen in Vermeer, dat is duidelijk.

Collectief falen

De Boer sprak gisteren na de wedstrijd tegen PSV van een „collectief falen”, en zei dat er voorafgaand aan de 1-0 van alles fout ging in de hoek waaruit de voorzet van Memphis Depay kwam. Een voorzet die uiteindelijk via een blunderende Vermeer tot bij PSV-spits Tim Matavz kwam. De schermen in het Philips Stadion toonden toen een commercial van een databureau, met het plagerige feitje: „Ajax wist dit seizoen pas één keer de nul te houden”. Dat was tegen VVV, op de allereerste speeldag van de competitie.

PSV was de afgelopen weken overigens net zo wisselvallig als Ajax, alleen kan coach Phillip Cocu zich verheugen op de terugkeer van dribbelaar Zakaria Bakkali (gisteren invaller) en – over een aantal weken – verdediger Karim Rekik en aanvoerder Georginio Wijnaldum. En wat als Adam Maher, gisteren reserve met een lichte blessure, in vorm raakt? Misschien is dat wel het grootste verschil tussen Ajax en PSV: de weelde op de bank. Toen de stofwolken van de transfermarkt optrokken, bleef de landskampioen verweesd achter. De gewenste vleugelspeler kwam niet en Lerin Duarte is geen Christian Eriksen.

Ajax heeft onder De Boer heus slechtere wedstrijden gespeeld dan gisteren. In zijn eerste volledige seizoen als hoofdtrainer, in 2011/2012, werd hem verweten dat hij zijn spelers over de kling joeg op trainingen, met een blessuregolf tot gevolg. Inspanningsfysioloog Raymond Verheijen, toen werkzaam voor de nationale ploeg van Wales, was nog wel het meest kritisch. Maar „Frank beheerst de materie inmiddels uitstekend”, twitterde Verheijen dit weekend over de fysieke belasting bij Ajax.

Nu komt het voor De Boer aan op zielenknijpen. Teammanager David Endt was daar bedreven in, maar die is deze zomer door Van der Sar op een zijspoor gezet.