Verkiezingen Duitsland: Merkel wint ruim, maar zoekt coalitiepartner

Angela Merkel viert de overwinning in Berlijn. Foto AFP / Odd Andersen

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft haar conservatieven naar een overweldigende meerderheid geleid bij de parlementsverkiezingen van gisteren. Haar ‘Union’ (CDU/CSU) behaalde met 41,5 procent van de stemmen geen absolute meerderheid. Haar huidige regeringscoalitie behaalde ook geen meerderheid, waardoor ze op zoek moet naar een nieuwe coalitiepartner.

CDU/CSU behaalde het beste resultaat in 23 jaar, en blijft op slechts 5 zetels afstand van een absolute meerderheid in de Bondsdag. Met minder dan 50 procent van de stemmen was een dergelijke absolute meerderheid al mogelijk omdat partijen door een kiesdrempel minstens 5 procent van de stemmen moeten behalen om in de Bondsdag te komen. De 59-jarige Merkel is met de overwinning op weg naar haar derde regeringstermijn.

Merkels oude coalitiepartner, de FDP, haalde de kiesdrempel niet en verdwijnt uit het parlement. Dit betekent dat de liberalen voor het eerst in veertig jaar uit de Bondsdag verdwijnen. Door de nederlaag is FDP-voorzitter Philipp Rösler afgetreden, twittert onze correspondent in Berlijn:

Twitter avatar frankgvermeulen NRC Bureau Berlijn #FDP-voorzitter Philipp Rösler kondigt zijn aftreden af, na de nederlaag van de partij bij de #Bondsdagverkiezingen. http://t.co/Soy7XAD2kV

Ook de eurosceptische partij Alternative für Deutschland bleef bij haar debuut onder de kiesdrempel.

Waarschijnlijk samenwerking met SPD

Gezien de verkiezingsuitslag is een grote coalitie met de centrumlinkse SPD van Peer Steinbrueck, die 25,7 procent van de stemmen behaalden, de meest waarschijnlijke optie. De twee partijen zijn traditionele rivalen, maar waren al eerder tot elkaar veroordeeld, tijdens Merkels eerste termijn na de verkiezingen van 2005.

Een andere optie is een samenwerking met de Groenen, die 8,4 procent van de stemmen kregen. Die Linke behaalde 8,6 procent van de stemmen. De kans dat die laatste partij met Merkel gaat samenwerken, is klein. Een coalitie van SPD, Groenen en Die Linke is ook onwaarschijnlijk: de twee eerstgenoemde partijen willen niet met Die Linke samenwerken, maar komen samen zelf ook niet aan een meerderheid.

“De bal ligt nu bij Merkel. Zij moet zichzelf een meerderheid bezorgen”, zei SPD-kanselierskandidaat Peer Steinbrück. Steinbrück en Groenen-voorman Jürgen Trittin zeiden hun partijen te adviseren geen coalitie aan te gaan als Merkel hen niet nodig heeft. Merkel kan echter moeilijk om hen heen als zij wetten door de Bondsraad wil krijgen. Hierin zijn de zestien Duitse deelstaten vertegenwoordigd en hebben haar rivalen de meerderheid.

Een ‘grote coalitie’ kan betekenen dat het accent van bezuinigen wordt verlegd naar versterking van de economische groei. CDU/CSU, SPD en Groenen zijn het in grote lijnen eens over het Europese beleid, maar er zijn nuanceverschillen.

Persoonlijke overwinning voor Merkel

Merkel sprak van “een superresultaat” en beloofde de kiezers “verantwoordelijk en zorgzaam” met het geschonken vertrouwen om te zullen gaan.

“Wij zullen in de komende vier jaar samen alles doen om ze succesvolle jaren voor Duitsland te maken.”

De 59-jarige Merkel wilde nog niet speculeren over de samenstelling van haar nieuwe regering, maar ze maakte duidelijk de volle termijn te willen uitzitten.

“Ik zie de volgende vier jaren voor mij en ik kan beloven dat wij voor vele taken zullen staan, thuis in Europa en in de wereld.”

Ongeveer 61,8 miljoen burgers waren voor de verkiezingen opgeroepen. Vierendertig partijen met 4451 kandidaten dongen naar de 598 reguliere zetels in de Bondsdag. Door reststemmen kan dit aantal nog stijgen; zo telde de vorige Bondsdag 622 afgevaardigden. Merkel wint nu 311 zetels in het parlement, de SPD 192, de Groenen 63 en Die Linke 64. De opkomst is na het dieptepunt van 70,8 procent van vier jaar geleden weer gestegen tot 72 tot 73 procent.