Steun voor Greenpeace is niet vanzelfsprekend

De door Rusland geënterde Greenpeace-ijsbreker arriveert naar verwachting vandaag in Moermansk Wat staat de opvarenden, onder wie twee Nederlanders, te wachten?

Regelmatig worden activisten van Greenpeace in Rusland beboet voor overtredingen. En die boetes worden steeds hoger, zegt Greenpeace. Foto Reuters

Correspondent Rusland

De Russische recherche SK onderzoekt of Greenpeace in de Barentszzee wetsartikel 227 (‘Piraterij’) heeft overtreden. Twee activisten beklommen daar woensdag een platform van oliebedrijf Gazprom en werden opgepakt.

De recherche baseert zich op gegevens van veiligheidsdienst FSB, die de ijsbreker Arctic Sunrise van Greenpeace de dag na het protest door gewapende eenheden liet enteren. De milieuorganisatie verloor het contact met de dertig activisten aan boord. Het schip is sindsdien richting de havenstad Moermansk gesleept, waar het naar verwachting vandaag aanmeert.

In Rusland is de steun voor de milieuorganisatie niet vanzelfsprekend. Sergej Ivanov, de chef van president Poetins regering, zei dit weekend over de activisten: „Ze hebben hun werphaken niet anders gebruikt dan Somalische piraten dat doen.”

De bekende columniste Joelia Latynina oordeelt in haar wekelijkse rubriek: „Greenpeace gebruikt absoluut dezelfde tactiek als Hamas: jezelf schade toebrengen, dat op video zetten en vervolgens daarmee om geld gaan vragen.” Ze vergelijkt Greenpeace ook met Al-Qaeda.

Op het Greenpeacekantoor, net buiten het centrum van Moskou, noemt jurist Michail Krejndlin de beschuldiging van piraterij absurd. „Volgens de wet is dat het gewelddadig overvallen van een schip met als doel het te ontvreemden. Greenpeace deed bij het platform wat het al veertig jaar doet: geweldloos demonstreren.”

In Rusland telt Greenpeace zeventig medewerkers en circa 50.000 donateurs. Oliebedrijf Gazprom, aan wie het boorplatform toebehoort, beschouwt de organisatie als extremistisch, vertelt de jurist. „Greenpeace heeft, voorzichtig uitgedrukt, een meningsverschil met Gazprom, wegens meerdere objecten die het bedrijf in Rusland bouwt”, onder meer in een natuurgebied in het Altaj-gebergte. Regelmatig worden Russische Greenpeace-activisten beboet wegens overtredingen. „En die boetes zijn het laatste jaar sterk gestegen”, zegt Krejndlin. „Maar dat er in de Barentszzee zo hardhandig zou worden ingegrepen, had niemand verwacht.”

Een jaar geleden voerde Greenpeace ook actie bij het Prirazlomnaja-platform. Ook toen werden actievoerders aangehouden. Maar de kustbeveiligers weigerden hulp aan Gazprom, zegt Krejndlin. „Die zeiden: dit is niet onze zaak.”

Dat is nu dus veranderd. Volgens Greenpeace is hun schip Arctic Sunrise geënterd in de exclusieve economische zone, buiten Ruslands territoriale wateren. „De enige in de zeewetten vastgelegde overtreding die Greenpeace hier theoretisch gepleegd kan hebben, is het doen van illegaal wetenschappelijk onderzoek”, zegt Krejndlin. „Maar dat zou een totaal verzinsel zijn.”

Het Russische Wetboek van Strafrecht laat echter de mogelijkheid open om misdaden boven het continentaal plat – de bodem van de zee die aan het vasteland van Rusland vastzit – te beschouwen als misdaden die zijn gepleegd binnen de Russische Federatie.

Op de ijsbreker bevinden zich dertig mensen, onder wie twee Nederlanders. Hoe gaat het straks met hen verder? Jurist Krejndlin verwacht dat de opvarenden die niet betrokken waren bij het beklimmen van het boorplatform snel zullen worden vrijgelaten. „Het kan dat ze vastgehouden worden voor onderzoek, maar daarvoor geldt een maximum van 48 uur.”

De vier Russen aan boord (twee activisten, een arts en een fotograaf) zijn vermoedelijk de enige opvarenden die geen enkele hoop hebben op steun van hun eigen staat. Krejndlin hoopt dat ook zij met de schrik vrijkomen. „Maar met de Russische rechtspraak is alles mogelijk.”

En de ijsbreker zelf, die vaart onder Nederlandse vlag? „Het schip is onrechtmatig bezet en moet direct aan Nederland worden overgedragen.”